Najwyższa Izba Kontroli (NIK) opublikowała raport podsumowujący analizę fuzji PKN Orlen i Grupy Lotos w latach 2018-2023. W dokumencie, zatytułowanym „Bezpieczeństwo Paliwowe Polski w Cieniu Fuzji Naftowych Gigantów”, NIK skoncentrowała się na bezpieczeństwie paliwowym kraju oraz ocenie procesu połączenia dwóch największych graczy na rynku paliwowym w Polsce.
Ostrzeżenie NIK: „Rażąco Niska Cena” i Niewykonane Cele
Wyniki kontroli NIK są jednoznaczne. Izba zwróciła uwagę na „rażąco niską cenę za sprzedaż aktywów Grupy Lotos”, oszacowaną co najmniej na 5 mld zł poniżej szacowanej wartości. Raport podkreśla, że nie udało się osiągnąć celów wyznaczonych przez rząd, mających poprawić bezpieczeństwo paliwowe w kraju.
Ryzyka i Błędy Ministrów
Kontrola NIK wykazała, że fuzja Orlenu i Lotosu wygenerowała istotne ryzyka, a Ministrowie Aktywów Państwowych i Klimatu nie przygotowali strategii eliminującej te zagrożenia. Izba wskazała, że Minister Aktywów Państwowych nieprawidłowo sprawował nadzór nad połączeniem spółek, a jego działania uniemożliwiły dyskusję nad fuzją na posiedzeniu rządu.
Sprawa Rafinerii Gdańskiej i Decyzji O Wycenie
Raport NIK skupił się także na sprzedaży udziałów Rafinerii Gdańskiej na rzecz Aramco. Zdaniem Izby, transakcja ta dokonana została poniżej wartości wyceny o około 3,5 mld zł, co umocniło Aramco w strategicznych decyzjach w Rafinerii Gdańskiej. Istnieje ryzyko paraliżowania działalności Rafinerii w przypadku braku zgody udziałowców na kluczowe kierunki rozwoju spółki.
Prokuratura Bada Decyzje o Wyprzedaży Lotosu
Informacje o raporcie NIK skłoniły Prokuraturę Okręgową w Płocku do wszczęcia śledztwa w sprawie decyzji o wyprzedaży Lotosu. Posłanka Agnieszka Pomaska zwróciła uwagę, że skarb państwa poniósł straty na łączeniu Lotosu z Orlenem, a Prokuratura bada zarzuty „niedopełnienia obowiązków” przez zarząd PKN Orlen i inne osoby odpowiedzialne za sprawy majątkowe.
Kontrowersyjna Decyzja: „Polityczna, Nie Gospodarcza”
Prokuratura bada również aspekty polityczne decyzji o fuzji. Posłanka Pomaska twierdzi, że wyprzedaż Lotosu była decyzją polityczną, a nie gospodarczą. Orleno odniosło się do zarzutów, uznając je za „bezpodstawne i wprowadzające opinię publiczną w błąd.”
Wyniki kontroli NIK oraz prokuratorskie śledztwo budzą pytania o skuteczność i uczciwość procesu fuzji Orlenu i Lotosu, rzucając światło na kontrowersje związane z kierowaniem najważniejszymi aspektami polskiego sektora paliwowego.
