Polska scena polityczna i społeczna znów staje przed jednym z bardziej kontrowersyjnych tematów ostatnich lat – zakazem handlu w niedziele. W marcu br. posłowie złożyli projekt ustawy, który ma na celu zreformowanie obecnych przepisów dotyczących handlu w niedziele. Nowa propozycja, choć nie znosi całkowicie zakazu, wprowadza znaczące zmiany, które mają zadowolić zarówno handlowców, jak i pracowników. Projekt zakłada zwiększenie liczby niedziel handlowych z siedmiu do trzydziestu w roku, co ma być kompromisem między interesami różnych grup społecznych.
Kontekst i Historia Zakazu Handlu w Niedziele
Ustawa o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni z dnia 10 stycznia 2018 r. wprowadziła zakaz handlu w niedziele, który obowiązuje po okresie przejściowym w pełnym zakresie od marca 2018 roku. Celem ustawy było umożliwienie pracownikom handlu spędzania więcej czasu z rodziną, a także wsparcie małych sklepów, które miały zyskać przewagę nad dużymi sieciami handlowymi.
Nowelizacja Ustawy: Kluczowe Zmiany
Poselski projekt nowelizacji ustawy jest krótki i precyzyjny. Zakłada, że zakaz handlu obejmie maksymalnie dwie niedziele w miesiącu. To oznacza, że w pozostałe niedziele sklepy będą mogły być otwarte, co znacząco zwiększa liczbę niedziel handlowych w ciągu roku.
Wynagrodzenie i Warunki Pracy
Nowelizacja zakłada również istotne zmiany w kwestii wynagrodzenia za pracę w niedziele. Pracownicy, którzy będą pracować w niedzielę, otrzymają podwójną stawkę za ten dzień. Ponadto, każdy pracownik będzie miał zagwarantowany dzień wolny za pracę w niedzielę w ciągu sześciu dni kalendarzowych poprzedzających lub następujących po tej niedzieli. Jeśli to nie będzie możliwe, pracodawca będzie musiał zapewnić dzień wolny do końca okresu rozliczeniowego.
Harmonogram Niedziel Handlowych
Zgodnie z nowelizacją, handel będzie zakazany w pierwszą i trzecią niedzielę miesiąca. Dodatkowo, przewidziano elastyczność w ustalaniu niedziel handlowych w marcu lub kwietniu oraz w grudniu, aby dostosować się do okresów przedświątecznych – przed Wielkanocą i Bożym Narodzeniem.
Analiza Ekonomiczna i Społeczna
Korzyści dla Handlu
Wprowadzenie większej liczby niedziel handlowych może przynieść korzyści zarówno dla handlowców, jak i konsumentów. Handlowcy zyskają dodatkowe dni na sprzedaż, co może zwiększyć ich przychody, szczególnie w okresach wzmożonego popytu. Z kolei konsumenci będą mieli więcej okazji do zrobienia zakupów, co może być wygodne zwłaszcza dla tych, którzy są zawodowo bardzo aktywni i mają mało czasu w tygodniu.
Wpływ na Rynek Pracy
Rynek pracy w sektorze handlu również może zyskać na nowelizacji. Większa liczba niedziel handlowych oznacza więcej możliwości zatrudnienia dla studentów i osób poszukujących dorywczej pracy. Ponadto, podwójne wynagrodzenie za pracę w niedzielę może przyciągnąć więcej chętnych do pracy w te dni, co z kolei może pomóc w redukcji bezrobocia.
Społeczne Skutki Zakazu Handlu
Zakaz handlu w niedziele miał na celu poprawę jakości życia pracowników handlu, umożliwiając im spędzenie więcej czasu z rodziną. Niemniej jednak, wielu pracowników wyraża gotowość do pracy w niedziele, jeśli otrzymają odpowiednie wynagrodzenie. Badania pokazują, że co drugi kasjer jest przeciwko przywróceniu handlu w niedzielę, jednak 30% z nich chętnie podjęłoby pracę w te dni za odpowiednie wynagrodzenie.
Proces Legislacyjny i Perspektywy
Aktualny Status Projektu
Projekt ustawy został złożony w marcu br. i przeszedł już pierwsze czytanie w Sejmie. Choć teoretycznie uchwalenie ustawy i wejście jej w życie nie powinno stanowić problemu, realnie trzeba liczyć się z możliwością weta prezydenta. Prezydent Andrzej Duda już wcześniej zapowiedział sprzeciw wobec wszelkich zmian w zakazie handlu w niedziele, co może opóźnić procedowanie ustawy.
Scenariusze na Przyszłość
Istnieją dwa główne scenariusze dotyczące przyszłości ustawy. Pierwszy zakłada szybkie uchwalenie ustawy i wysłanie jej do prezydenta, co może skutkować wetem i koniecznością ponownego rozpoczęcia procesu legislacyjnego. Drugi, bardziej optymalny scenariusz, to niespieszne procedowanie ustawy, aby trafiła pod podpis nowego prezydenta po zakończeniu kadencji Andrzeja Dudy w sierpniu 2025 roku.
Projekt nowelizacji ustawy o zakazie handlu w niedziele przynosi znaczące zmiany, które mogą wpłynąć na rynek handlu, pracowników oraz konsumentów. Zwiększenie liczby niedziel handlowych do trzydziestu w roku to kompromis, który może zadowolić różne grupy społeczne. Nowelizacja zakłada także poprawę warunków pracy poprzez podwójne wynagrodzenie za pracę w niedziele i gwarantowane dni wolne. Choć proces legislacyjny może napotkać przeszkody, szczególnie w postaci weta prezydenta, projekt ma szansę na wejście w życie w przyszłości, przynosząc korzyści dla wielu Polaków.
