W ostatnich tygodniach internet zalała fala dezinformacji dotyczącej rzekomego zakazu płatności gotówką przy większych transakcjach. Alarmujące nagłówki sugerują, że od stycznia 2026 roku Polacy nie mogą już kupić samochodu czy mieszkania za gotówkę, a każdy, kto przechowuje w domu więcej niż 15 000 złotych, ryzykuje problemy z Urzędem Skarbowym. Ten chaos informacyjny wymaga natychmiastowego uporządkowania.
Wbrew powszechnym plotkom, w 2026 roku polskie prawo nie wprowadza limitów dla transakcji gotówkowych realizowanych przez osoby fizyczne (konsumentów). Ograniczenie w wysokości 15 000 złotych dotyczy wyłącznie relacji biznesowych. Zrozumienie tego rozróżnienia jest kluczowe, aby uniknąć paniki i podejmować świadome decyzje finansowe. Realne zmiany, które faktycznie ograniczą użycie gotówki w obrocie konsumenckim, nadejdą dopiero w 2027 roku w wyniku regulacji unijnych.
Wyjaśniamy, kogo dotyczy obecny limit, dlaczego firmy często odmawiają przyjęcia dużej gotówki, oraz jakie są rzeczywiste terminy i kwoty zapowiadanych zmian.
Czy limit 15 000 zł obowiązuje konsumentów? Zasady na 2026 rok
Kluczowe źródło nieporozumień leży w błędnej interpretacji przepisów Prawa przedsiębiorców. Zgodnie z artykułem 19. ustawy Prawo przedsiębiorców, dokonywanie i przyjmowanie płatności za pośrednictwem rachunku płatniczego jest obowiązkowe tylko w ściśle określonym przypadku. Muszą być spełnione dwa warunki:
- Stroną transakcji jest inny przedsiębiorca.
- Jednorazowa wartość transakcji przekracza równowartość 15 000 złotych brutto.
Jak podkreślają eksperci (m.in. Gofin.pl), jeśli nie prowadzisz działalności gospodarczej i kupujesz coś na własny użytek, limit 15 000 zł Cię nie dotyczy. Oznacza to, że transakcje między osobami fizycznymi (P2P) mogą być realizowane gotówką bez żadnych ograniczeń kwotowych. Możesz legalnie zapłacić 60 000 zł za używany samochód od sąsiada lub 400 000 zł za mieszkanie od osoby prywatnej, używając wyłącznie banknotów.
Co więcej, formalnie limit ten nie obowiązuje również, gdy konsument kupuje coś od firmy (B2C). Jeśli idziesz do sklepu meblowego i kupujesz kanapę za 20 000 zł, sklep (przedsiębiorca) nie ma prawnego zakazu przyjęcia tej gotówki wynikającego z Prawa przedsiębiorców, ponieważ drugą stroną transakcji nie jest inna firma.
Kiedy firma może odmówić przyjęcia gotówki? Rola ustawy AML
Mimo braku limitu 15 000 zł dla konsumentów, w praktyce wiele firm, zwłaszcza sprzedających drogie towary (salony samochodowe, deweloperzy), odmawia przyjęcia dużej gotówki. Wynika to z innych regulacji – ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (AML).
Ustawa AML nakłada na przedsiębiorców obowiązek weryfikacji tożsamości klienta i monitorowania transakcji gotówkowych o dużej wartości. Konkretnie, każda transakcja gotówkowa o wartości równej lub przekraczającej równowartość 10 000 euro (obecnie to ponad 43 000 zł) nakłada na sprzedawcę obowiązek identyfikacji klienta. Przedsiębiorca może być zobowiązany do zgłoszenia transakcji Generalnemu Inspektorowi Informacji Finansowej (GIIF).
W praktyce, aby uniknąć biurokracji, ryzyka związanego z przechowywaniem dużych sum gotówki oraz dodatkowych obowiązków weryfikacyjnych, wiele salonów samochodowych i innych punktów sprzedaży wprowadza własne, wewnętrzne regulaminy. Te regulaminy często ograniczają lub całkowicie wykluczają płatności gotówkowe powyżej określonej, niższej kwoty (np. 10 000 zł czy 20 000 zł), nawet jeśli formalnie prawo nie zabrania konsumentowi płacić wyższej sumy.
Gotówka w domu. Czy Urząd Skarbowy może zapytać o pochodzenie pieniędzy?
Kolejnym powielanym mitem jest ten dotyczący limitu na przechowywanie gotówki w domu. W 2026 roku polskie prawo nie wprowadza górnej granicy kwoty, którą osoba fizyczna może trzymać w swoim mieszkaniu. Możesz posiadać dowolną ilość gotówki w skarpecie lub sejfie, pod warunkiem, że jej pochodzenie jest legalne i opodatkowane.
Kłopot pojawia się nie w momencie posiadania, ale w momencie ujawnienia tych środków podczas dużej transakcji. Jeśli nagle wyciągniesz z szafy 500 000 zł na zakup nieruchomości, a Twoje zeznania podatkowe z ostatnich lat (PIT) wskazują na minimalne dochody, Urząd Skarbowy ma pełne prawo zapytać o źródło pochodzenia tych pieniędzy.
Brak możliwości udowodnienia legalności pochodzenia środków może prowadzić do poważnych konsekwencji, w tym do tymczasowego zablokowania pieniędzy i konieczności zapłaty podatku od nieujawnionych źródeł przychodów. Dlatego, choć samo przechowywanie gotówki jest legalne, przygotowanie się do udowodnienia jej pochodzenia (np. poprzez wyciągi bankowe, dokumenty darowizny, spadku) jest niezbędne przy dużych zakupach.
Rzeczywiste zmiany nadchodzą z UE. Co czeka nas w 2027 roku?
Dezinformacja o „zakazie gotówki” wzięła się w dużej mierze z faktu, że realne i znacznie szersze zmiany faktycznie nadchodzą, ale z opóźnieniem. Parlament Europejski przyjął przepisy, które mają na celu ujednolicenie walki z praniem pieniędzy na terenie całej Unii. Polska będzie musiała je zaimplementować.
Według zapowiedzi, od 2027 roku wszystkie państwa członkowskie będą musiały wprowadzić limit płatności gotówką dla transakcji, w których jedną ze stron jest przedsiębiorca. Ten limit ma wynieść 10 000 euro. Przy obecnym kursie (styczeń 2026 r.) oznacza to kwotę nieco ponad 43 000 złotych.
Jeśli te przepisy wejdą w życie, kupienie nowego samochodu w salonie, mieszkania od dewelopera czy drogich mebli w sklepie za gotówkę stanie się niemożliwe, jeśli cena przekracza 10 000 euro. Płatności będą musiały być realizowane przelewem lub innymi formami bezgotówkowymi.
Dodatkowo, unijne przepisy przewidują, że w przypadku transakcji gotówkowych przekraczających 3 000 euro (około 12 600 zł) dotyczących wybranych dóbr luksusowych (np. biżuteria, kamienie szlachetne, samochody, dzieła sztuki), sprzedawca będzie miał obowiązek dokładnej weryfikacji tożsamości klienta i odnotowania transakcji. Jest to zaostrzenie obecnych wymogów AML.
Należy jednak pamiętać, że regulacje te mają dotyczyć obrotu z przedsiębiorcami. Transakcje między dwoma osobami prywatnymi (P2P) prawdopodobnie pozostaną nieobjęte tym limitem, pozwalając na swobodny obrót gotówkowy przy sprzedaży np. używanych samochodów czy nieruchomości.
Podsumowanie: Co musisz wiedzieć o gotówce w 2026 i 2027 roku
Zanim ulegniesz panice wywołanej sensacyjnymi nagłówkami, zapamiętaj kluczowe fakty:
W 2026 roku (Stan obecny):
- Limit 15 000 zł: Dotyczy wyłącznie transakcji między dwoma przedsiębiorcami (B2B). Nie dotyczy konsumentów.
- Transakcje prywatne (P2P): Są nieograniczone. Możesz zapłacić gotówką dowolną kwotę za samochód lub mieszkanie, jeśli kupujesz od osoby prywatnej.
- Zakup od firmy (B2C): Formalnie nie ma limitu gotówkowego, ale transakcje powyżej 10 000 euro (ok. 43 000 zł) nakładają na sprzedawcę obowiązki AML (weryfikacja tożsamości). Wiele firm wprowadza własne, niższe limity.
- Gotówka w domu: Jest legalna w dowolnej ilości, o ile pochodzi z legalnych, opodatkowanych źródeł.
W 2027 roku (Planowane zmiany UE):
- Limit 10 000 euro (ok. 43 000 zł): Zostanie wprowadzony dla transakcji, w których jedną stroną jest przedsiębiorca. Wtedy nie kupisz nowego auta ani mieszkania od dewelopera za gotówkę.
- Identyfikacja: Przy zakupie droższych towarów gotówką powyżej 3 000 euro (ok. 12 600 zł) sprzedawca będzie miał obowiązek dokładnej weryfikacji tożsamości.
Wnioski są jasne: w 2026 roku nie musisz rezygnować z gotówki. Musisz jednak być świadomy, że przy dużych transakcjach z firmami, to nie limity, lecz obowiązki wynikające z ustawy AML decydują o tym, czy sprzedawca przyjmie Twoje pieniądze w formie fizycznej.
