Główny Urząd Statystyczny (GUS) opublikował brakujące dane, które pozwalają na precyzyjne wyliczenie wskaźnika waloryzacji emerytur i rent na 2026 rok. Dla milionów polskich seniorów to wiadomość lepsza, niż pierwotnie zakładano. Choć rządowe prognozy w projekcie budżetu mówiły o wzroście na poziomie 4,88%, rzeczywisty wskaźnik będzie wyższy i wyniesie 5,3%. Oznacza to, że od 1 marca 2026 roku na konta emerytów i rencistów wpłyną wyższe świadczenia, a wraz z nimi wzrosną także kwoty trzynastych i czternastych emerytur.
Decydujący wpływ na ostateczny kształt waloryzacji miały dane dotyczące realnego wzrostu płac w 2025 roku. Jak poinformował Łukasz Kozłowski, główny ekonomista Federacji Przedsiębiorców Polskich, przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej osiągnęło poziom 8 903,56 zł, co przełożyło się na realny wzrost płac o 5,5%. To właśnie ten parametr, w połączeniu z tzw. inflacją emerycką, stanowi fundament corocznej waloryzacji świadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Dlaczego waloryzacja w 2026 roku będzie wyższa od prognoz?
Mechanizm waloryzacji w Polsce opiera się na dwóch kluczowych wskaźnikach: średniorocznym wzroście cen towarów i usług konsumpcyjnych (inflacja) oraz realnym wzroście przeciętnego wynagrodzenia. W przypadku inflacji, pod uwagę bierze się wskaźnik ogólny lub tzw. inflację emerycką (koszyk zakupowy seniorów) – wybierany jest ten, który jest korzystniejszy dla świadczeniobiorców. Za 2025 rok inflacja emerycka wyniosła 4,2%.
Drugim elementem jest 20% realnego wzrostu płac z roku poprzedniego. Ponieważ wynagrodzenia w 2025 roku rosły szybciej, niż zakładał resort finansów (5,5% zamiast prognozowanych 4,4%), do wskaźnika inflacji dolicza się 1,1 punktu procentowego (20% z 5,5%). Suma tych dwóch wartości daje ostateczny wskaźnik waloryzacji na poziomie 5,3%. To właśnie ta wartość zostanie zastosowana do wszystkich świadczeń emerytalno-rentowych już w marcu.
Nowe kwoty emerytur od marca. Ile realnie wpłynie na konto?
Najważniejszą informacją dla osób pobierających najniższe świadczenia jest wzrost emerytury minimalnej. Od 1 marca 2026 roku minimalna emerytura wzrośnie z 1 878,91 zł brutto do 1 978,49 zł brutto. W ujęciu netto (na rękę), seniorzy otrzymujący najniższe świadczenie mogą spodziewać się kwoty około 1 800,43 zł, co oznacza wzrost o ponad 90 zł miesięcznie.
Warto pamiętać, że waloryzacja ma charakter procentowy, co oznacza, że osoby z wyższymi świadczeniami otrzymają większe podwyżki kwotowe. Poniżej przedstawiamy przykładowe wyliczenia dla różnych poziomów emerytur:
- Emerytura 2 500 zł brutto wzrośnie do 2 632,50 zł (o 132,50 zł więcej),
- Emerytura 3 500 zł brutto wzrośnie do 3 685,50 zł (o 185,50 zł więcej),
- Emerytura 4 500 zł brutto wzrośnie do 4 738,50 zł (o 238,50 zł więcej),
- Emerytura 6 000 zł brutto wzrośnie do 6 318,00 zł (o 318,00 zł więcej).
Każdy emeryt może samodzielnie oszacować swoją nową stawkę, mnożąc obecną kwotę brutto przez wskaźnik 1,053. Od tak wyliczonej podstawy należy odjąć 9% składki zdrowotnej oraz, w przypadku świadczeń przekraczających kwotę wolną od podatku, zaliczkę na podatek dochodowy (PIT).
Trzynasta i czternasta emerytura w 2026 roku. Ile wyniosą dodatki?
Wzrost emerytury minimalnej automatycznie determinuje wysokość dodatkowych rocznych świadczeń pieniężnych, czyli tzw. trzynastki i czternastki. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, oba te świadczenia są równe kwocie najniższej emerytury obowiązującej od 1 marca danego roku. Oznacza to, że w 2026 roku 13. i 14. emerytura wyniosą 1 978,49 zł brutto.
Trzynasta emerytura zostanie wypłacona wszystkim uprawnionym bez względu na wysokość ich podstawowego świadczenia. Wypłaty ruszą w kwietniu 2026 roku. Nieco inaczej wygląda sytuacja z czternastą emeryturą, przy której obowiązuje próg dochodowy. Pełną kwotę otrzymają osoby, których emerytura lub renta nie przekracza 2 900 zł brutto. Powyżej tej kwoty stosowana jest zasada „złotówka za złotówkę”, co oznacza, że dodatek będzie pomniejszany o nadwyżkę nad progiem. Czternastka najprawdopodobniej trafi do seniorów we wrześniu 2026 roku.
Harmonogram wypłat i zasady ZUS. Czy trzeba składać wniosek?
Proces waloryzacji jest w pełni zautomatyzowany. Seniorzy nie muszą składać żadnych wniosków do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) czy zakładów emerytalnych służb mundurowych. ZUS z urzędu przeliczy wysokość świadczeń i od 1 marca zacznie wypłacać pieniądze w nowej wysokości.
W 2026 roku 1 marca przypada w niedzielę, co ma istotne znaczenie dla harmonogramu wypłat. Zgodnie z procedurami, jeśli termin płatności przypada na dzień wolny od pracy, pieniądze muszą zostać dostarczone wcześniej. Osoby, które otrzymują świadczenia pierwszego dnia miesiąca, dostaną przelewy lub przekazy pocztowe jeszcze pod koniec lutego. Pozostali emeryci otrzymają środki w swoich standardowych terminach: 6, 10, 15, 20 oraz 25 marca.
Koszty dla budżetu państwa i stabilność systemu ubezpieczeń
Wyższy od zakładanego wskaźnik waloryzacji to spore wyzwanie dla finansów publicznych. Całkowity koszt marcowej podwyżki szacuje się na około 24,8 mld zł. To o 2 mld zł więcej, niż planował rząd na etapie tworzenia wstępnego projektu budżetu. Dodatkowo, około 2 mld zł więcej pochłoną wypłaty 13. i 14. emerytur, które również są powiązane z nową stawką emerytury minimalnej.
Eksperci uspokajają jednak, że system ubezpieczeń społecznych jest przygotowany na takie wydatki. Fundusz Ubezpieczeń Społecznych (FUS) w ostatnich latach zgromadził rezerwy, które pozwalają na sfinansowanie wyższej waloryzacji bez konieczności drastycznego zwiększania dotacji z budżetu państwa. Warto również zauważyć, że 5,3% to najniższy wskaźnik waloryzacji od 2021 roku, co wynika z wyhamowania dynamiki inflacji w Polsce. Dla seniorów oznacza to mniejszy wzrost nominalny niż w latach 2023-2024, ale jednocześnie większą stabilność cen w sklepach.
Podsumowanie najważniejszych informacji dla emerytów
- Wskaźnik waloryzacji: 5,3% (obowiązuje od 1 marca 2026 r.).
- Minimalna emerytura: 1 978,49 zł brutto (wzrost o ok. 100 zł).
- Dodatkowe świadczenia: 13. i 14. emerytura wyniosą tyle samo, co emerytura minimalna.
- Formalności: Brak – waloryzacja następuje automatycznie.
- Decyzje: ZUS wyśle pisemne potwierdzenie nowej kwoty świadczenia pocztą w drugim kwartale roku.
Artykuł opracowano na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego oraz przepisów Ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Pamiętaj, że podane kwoty netto są wartościami przybliżonymi i mogą się różnić w zależności od indywidualnej sytuacji podatkowej świadczeniobiorcy.
