Miliony Polaków muszą wymienić dowody osobiste. Inaczej mogą dostać 5 tys. zł kary

Ponad 2 mln Polaków muszą w tym roku wymienić dowód osobisty — informuje resort cyfryzacji. Jeśli tego nie zrobią, może ich spotkać grzywna w wysokości nawet 5 tys. zł, a w skrajnych przypadkach nawet kara ograniczenia wolności. Aplikacja mObywatel nie wystarczy, plastik musi być.

Ponad 2 miliony osób muszą wymienić dowód osobisty

W 2023 roku w Polsce wygaśnie 2 mln 120 tys 500 dowodów osobistych, poinformowało Ministerstwo Cyfryzacji.

To oznacza, że mniej więcej jeden na 19 obywateli naszego kraju musi w najbliższych 12 miesiącach wymienić dokument tożsamości.

A ponieważ dowody osobiste są ważne przez 10 lat, prawie wszystkie karty z 2013 roku zostaną w tym roku unieważnione. Mniej więcej w tym czasie osoby urodzone w 1995 roku otrzymały swoje pierwsze dowody osobiste, więc większość z nich musiała w tym roku wyprodukować nowy „plastik”.

Jak wyrobić dowód osobisty?

Od kilku lat nie trzeba wcale iść do urzędu gminy, w której jesteśmy zameldowani. Wniosek można bowiem zanieść do dowolnego urzędu. „Wniosku nie złożysz przez internet. Pójdź do urzędu, gdzie pobrane zostaną twoje odciski palców i złożysz wzór podpisu, który zostanie zamieszczony w dowodzie” — czytamy na stronach rządowych.

Nowy dowód trzeba wyrobić jak najszybciej w następujących przypadkach:

• masz ukończone 18 lat,
• zmieniły się dane osobowe w twoim obecnym dowodzie, na przykład nazwisko,
• zmienił się twój wygląd, na przykład po operacji plastycznej, co utrudnia albo uniemożliwia rozpoznanie cię,
• twój obecny dowód zagubił się, został zniszczony lub skradziony,
• certyfikaty w twoim dowodzie zostały unieważnione.

Z kolei w przypadku utraty ważności dowodu należy złożyć wniosek nie później niż 30 dni przed dniem wpisanym w dokumencie. Jeśli więc ktoś ma dokument ważny do lutego 2023 r., to powinien wybrać się do urzędu jak najszybciej.

Od kilku lat nie ma już w dokumentach informacji o adresie zameldowania, więc przeprowadzka nie sprawia automatycznie, że trzeba wymieniać dowód osobisty.

Co jest potrzebne do wyrobienia nowego dokumentu tożsamości? Oprócz wniosku konieczne jest odpowiednie zdjęcie i dotychczasowy dowód lub paszport oraz opcjonalnie:

• wzór podpisu osobistego,
• dokument podróżny w przypadku osób otrzymujących polskie obywatelstwo.

Grzywna za brak dowodu

Zwlekanie z wymianą nie jest tego warte, gdyż jej brak naraża nas na poważne konsekwencje To tak, jakby użyć nieprawidłowego pliku.

To jednak tylko niektóre z wad. „Ustawa o dowodach osobistych” wprost mówi, że „osoby uchylające się od obowiązku przechowywania lub wymiany dokumentów tożsamości będą karane ograniczeniem wolności osobistej albo grzywną”.

Wysokość grzywny ustala sąd i może wynieść do 5000 zł. zł Podobne sankcje przewidziane są w przypadku zatrzymania cudzych dokumentów tożsamości lub nieprzywrócenia w przypadku utraty obywatelstwa.

mObywatel nie wystarczy

Jednocześnie w rządzie trwają prace, by plastikowego dokumentu nie trzeba było ze sobą wszędzie nosić, a mObywatel był równoznaczny właśnie z fizycznym dowodem.

Na początku grudnia Komitet Rady Ministrów ds. Cyfryzacji poinformował, że przyjął projekt ustawy, która umożliwi potwierdzenie tożsamości aplikacją we wszystkich sytuacjach, w których obecnie wymaga się okazania dowodu osobistego.

Na mocy proponowanych przepisów „cyfrowy dokument będzie tożsamy z tradycyjnym dowodem osobistym”.

Podstawowym celem wprowadzanych przepisów jest zapewnienie możliwości potwierdzania swojej tożsamości z wykorzystaniem aplikacji mObywatel we wszystkich sytuacjach, w których aktualnie dopuszczalne jest użycie dowodu osobistego.

Przy czym to bynajmniej nie oznacza, że tradycyjne dokumenty przestają istnieć albo nie trzeba już ich wyrabiać. Należy bowiem pamiętać, że aplikacja jest w praktyce tylko cyfrową wersją fizycznego dowodu. Nadal pozostanie więc obowiązek jego wyrobienia lub wymiany, gdy tylko utraci ważność.

Mówił o tym zresztą w połowie grudnia wiceminister cyfryzacji Adam Andruszkiewicz. Przypominał on, że zwiększenie znaczenia mObywatela wcale nie wpłynie na obecne przepisy dotyczące dowodów osobistych.

Jak złożyć wniosek o dowód osobisty? Czy można przez profil zaufany

Niestety opcja bez wychodzenia z domu, czyli przez internet przy pomocy profilu zaufanego, od 2 sierpnia 2021 roku jest już nieaktualna. Związane jest to z koniecznością dostosowania polskich przepisów do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej 2019/1157 z 20 czerwca 2019 roku. Wynika to ze zmian zawartości warstwy graficznej i elektronicznej wydawanych dokumentów. Wizyta w urzędzie jest konieczna, ponieważ należy pozostawić tam wzór odcisków palców oraz odręczny podpis posiadacza dowodu.

Aktualnie tylko dzieci do 12. roku życia mogą składać wniosek o dowód osobisty w formie elektronicznej. Wynika to z faktu, że nie są od nich pobierane odciski palców. Wniosek można złożyć w dowolnym urzędzie gminy niezależnie od miejsca zameldowania. Dostępny jest na miejscu lub w wersji online do wydrukowania. Można również poprosić urzędnika, żeby wydrukował wypełniony wniosek z systemu. Po jego złożeniu wysyłane jest potwierdzenie. Wydanie nowego dokumentu jest całkowicie bezpłatne.

Przygotuj odpowiednie zdjęcie

Aby otrzymać nowy dowód, należy dostarczyć zdjęcie, które spełnia określone wymogi. W przeciwnym razie urzędnik może odmówić wydania dokumentu. Po pierwsze zdjęcie musi być aktualne. Oznacza to, że powinno być zrobione nie wcześniej niż 6 miesięcy przed złożeniem wniosku. Należy pamiętać, że fotografia, którą przedstawiliśmy do wydania poprzedniego dokumentu, widnieje w systemie i urzędnik również nie przyjmie takiego samego zdjęcia.

Kolejnym wymogiem jest brak nakrycia głowy czy okularów z ciemnymi szkłami. Utrudnia to rozpoznanie twarzy. Jeżeli z różnych powodów musisz mieć je na zdjęciu – przygotuj odpowiednie zaświadczenie. Zdjęcie powinno być kolorowe i uwidaczniać całą głowę oraz górną część barków. Co ważne, twarz powinna zajmować 70-80% fotografii. Zdjęcie należy dołączyć do wniosku na papierze w formacie 35 mm x 45 mm.