W 2025 roku w Polsce dokonano istotnych zmian w zakresie ochrony tajemnicy bankowej, które mają bezpośredni wpływ na prywatność klientów banków. Nowe przepisy przyznają organom skarbowym szerokie uprawnienia do wglądu w dane dotyczące rachunków bankowych obywateli, budząc kontrowersje i obawy o bezpieczeństwo informacji finansowych.
Rozszerzenie uprawnień organów skarbowych
Od 1 lipca 2022 roku, w ramach tzw. Polskiego Ładu, wprowadzono zmiany umożliwiające organom Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) dostęp do szerokiego zakresu informacji bankowych. W praktyce oznacza to, że urzędnicy skarbowi mogą:
- Monitorować salda rachunków: Sprawdzać aktualny stan środków na kontach bankowych obywateli.
- Analizować historię transakcji: Przeglądać szczegółowe dane dotyczące wpływów i wydatków na rachunkach.
- Weryfikować umowy kredytowe: Uzyskiwać informacje o zawartych umowach kredytowych i pożyczkowych, w tym warunki spłaty.
Co istotne, dostęp do tych informacji możliwy jest bez konieczności prowadzenia postępowania karnego przeciwko właścicielowi rachunku. Wystarczy, że organ skarbowy uzna to za niezbędne w toku czynności wyjaśniających.
Skala wykorzystania nowych uprawnień
Od momentu wprowadzenia zmian, urzędy skarbowe złożyły ponad 4,8 tysiąca wniosków o uchylenie tajemnicy bankowej. W praktyce oznacza to, że średnio co dwa dni składano jeden taki wniosek, co świadczy o intensywnym wykorzystaniu nowych uprawnień.
Kontrowersje i obawy
Nowe przepisy budzą liczne kontrowersje wśród ekspertów i obywateli. Krytycy zwracają uwagę na kilka kluczowych aspektów:
- Naruszenie prywatności: Szeroki dostęp organów skarbowych do danych finansowych może być postrzegany jako ingerencja w prywatność obywateli.
- Potencjał nadużyć: Obawy dotyczące możliwości niewłaściwego wykorzystania uzyskanych informacji przez służby skarbowe.
- Brak kontroli sądowej: Możliwość uzyskania danych bez nadzoru sądowego może budzić wątpliwości co do legalności i proporcjonalności działań organów skarbowych.
Reakcje na zmiany
W odpowiedzi na rosnące kontrowersje, w 2024 roku w Sejmie złożono projekt nowelizacji przepisów mających na celu ograniczenie dostępu administracji skarbowej do danych bankowych. Proponowane zmiany zakładają, że dostęp do takich informacji będzie możliwy wyłącznie w stosunku do osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa skarbowego, co ma na celu przywrócenie wcześniejszych zasad ochrony tajemnicy bankowej i prywatności obywateli.
Zmiany w przepisach dotyczących tajemnicy bankowej
W ramach nowelizacji ustawy Prawo bankowe wprowadzono również zmiany dotyczące tajemnicy bankowej. Zgodnie z nowymi przepisami, banki mają obowiązek udzielania informacji objętych tajemnicą bankową na żądanie sądu lub prokuratora w związku z toczącym się postępowaniem o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Oznacza to, że informacje te mogą być udostępniane jedynie w ściśle określonych przypadkach, zapewniając dodatkową ochronę prywatności klientów banków.
Wprowadzone w 2025 roku zmiany w przepisach dotyczących tajemnicy bankowej znacząco wpłynęły na zakres ochrony prywatności finansowej obywateli. Choć celem zmian było zwiększenie efektywności w walce z przestępczością skarbową, to jednak budzą one poważne wątpliwości co do proporcjonalności i zasadności takich działań. Obywatele powinni być świadomi swoich praw oraz monitorować ewentualne zmiany legislacyjne w tym zakresie, aby móc skutecznie bronić swojej prywatności finansowej.
