Polska pożegnała jednego z ostatnich świadków historii, który swoją postawą łączył etos żołnierza Polskiego Państwa Podziemnego z wybitnymi osiągnięciami naukowymi. W niedzielę, 23 lutego, wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz przekazał informację o śmierci płk. dr. inż. Zbigniewa Zaborowskiego, znanego pod pseudonimem „Sokół”. Pułkownik Zaborowski był postacią nietuzinkową – żołnierzem Batalionów Chłopskich i Armii Krajowej, uczestnikiem akcji „Burza”, a w czasach pokojowych cenionym naukowcem Wojskowej Akademii Technicznej. Jego odejście na „wieczną wartę” zamyka pewien rozdział w historii polskiego ruchu oporu, szczególnie w kontekście walki zbrojnej mieszkańców polskiej wsi.
Informacja o śmierci pułkownika wywołała szerokie poruszenie nie tylko w środowiskach kombatanckich, ale także wśród historyków i przedstawicieli najwyższych władz państwowych. Minister Kosiniak-Kamysz w swoim pożegnaniu podkreślił, że Zbigniew Zaborowski do ostatnich dni swojego życia pozostawał aktywnym kustoszem pamięci o bohaterstwie żołnierzy walczących o niepodległość. Śmierć „Sokoła” to nie tylko strata personalna, ale przede wszystkim odejście autorytetu, który potrafił w sposób merytoryczny i angażujący przekazywać wiedzę o trudnych losach pokolenia dorastającego w cieniu II wojny światowej.
Młodość w cieniu wojny i walka w Batalionach Chłopskich
Droga życiowa Zbigniewa Zaborowskiego rozpoczęła się w 1928 roku w miejscowości Zagrody, położonej niedaleko Opola Lubelskiego. Jako młody chłopak, dorastający w realiach okupacji niemieckiej, bardzo szybko stanął przed wyborem, który zdefiniował całe jego późniejsze życie. Mając zaledwie kilkanaście lat, wstąpił w szeregi Batalionów Chłopskich (BCh) – formacji zbrojnej polskiego ruchu ludowego, która odegrała kluczową rolę w obronie polskiej wsi przed terrorem i wysiedleniami.
W strukturach BCh młody Zbigniew Zaborowski pełnił niezwykle odpowiedzialne funkcje łącznika oraz przewodnika. Znajomość terenu oraz spryt pozwalały mu na bezpieczne przeprowadzanie oddziałów i przekazywanie meldunków w warunkach stałego zagrożenia. Po scaleniu Batalionów Chłopskich z Armią Krajową, „Sokół” przeszedł profesjonalne szkolenie wojskowe, które przygotowało go do bezpośredniej walki zbrojnej. Brał aktywny udział w akcji „Burza”, która była największym wysiłkiem militarnym Polskiego Państwa Podziemnego wymierzonym w wycofujące się wojska niemieckie.
Służba w partyzantce nie była jedynie romantyczną przygodą, lecz pasmem tragicznych doświadczeń. Pułkownik Zaborowski był bezpośrednim świadkiem licznych zbrodni hitlerowskich dokonywanych na ludności cywilnej. Za swoją działalność konspiracyjną był dwukrotnie aresztowany przez Niemców, co jedynie utwierdziło go w przekonaniu o konieczności dalszej walki o suwerenność kraju. Jego wspomnienia z tego okresu stanowiły później bezcenne źródło dla badaczy historii regionu lubelskiego.
Działalność powojenna i represje w czasach PRL
Zakończenie działań wojennych w 1945 roku nie oznaczało dla Zbigniewa Zaborowskiego powrotu do normalności. Jako żołnierz formacji niepodległościowych, nie mógł pogodzić się z narzuconym Polsce systemem komunistycznym. Kontynuował działalność w antykomunistycznym Zrzeszeniu „Wolność i Niezawisłość” (WiN), które stawiało sobie za cel walkę o wolne i demokratyczne wybory oraz wycofanie wojsk radzieckich z terytorium Polski.
Zaangażowanie w drugą konspirację niosło ze sobą ogromne ryzyko. W czasach stalinowskich Zbigniew Zaborowski stał się obiektem zainteresowania aparatu bezpieczeństwa. Był represjonowany przez funkcjonariuszy UB, co miało na celu złamanie jego ducha i wyeliminowanie z życia publicznego. Mimo szykan, pułkownik nie wyparł się swoich ideałów, choć musiał dostosować się do nowej rzeczywistości, w której przetrwanie wymagało znalezienia nowej drogi służby ojczyźnie – tym razem na polu nauki i techniki.
Od żołnierza do naukowca: Kariera w Wojskowej Akademii Technicznej
Niezwykłym aspektem biografii płk. Zaborowskiego była jego zdolność do transformacji z żołnierza liniowego w wybitnego specjalistę technicznego. Po okresie najcięższych represji związał swoje życie zawodowe z Wojskową Akademią Techniczną (WAT) w Warszawie. Ukończenie tej prestiżowej uczelni i uzyskanie stopnia doktora nauk technicznych otworzyło przed nim drzwi do kariery konstruktora i badacza.
Jako naukowiec, dr inż. Zbigniew Zaborowski zajmował się technologiami wojskowymi, które miały kluczowe znaczenie dla obronności kraju. Jego dorobek obejmuje:
- Liczne publikacje naukowe dotyczące konstrukcji maszyn i technologii obronnych.
- Projekty inżynieryjne wdrażane w jednostkach Wojska Polskiego.
- Działalność dydaktyczną, podczas której kształcił kolejne pokolenia oficerów i inżynierów wojskowych.
Łączenie doświadczenia bojowego z wiedzą teoretyczną sprawiało, że jego praca miała wymiar niezwykle praktyczny. Pułkownik Zaborowski udowodnił, że patriotyzm w czasach pokoju realizuje się poprzez rzetelną pracę, rozwój nauki i wzmacnianie potencjału technicznego własnego państwa.
Ostatnie pożegnanie i pamiątkowy ryngraf
Mimo podeszłego wieku, płk Zbigniew Zaborowski do końca pozostawał osobą niezwykle aktywną w życiu społecznym. Jako lider środowisk kombatanckich, dbał o to, aby pamięć o Batalionach Chłopskich nie uległa zatarciu. Często podkreślał, że bohaterstwo polskiej wsi było fundamentem oporu przeciwko obu okupantom, a żołnierze-rolnicy zasługują na godne miejsce w panteonie narodowym.
Symbolicznym domknięciem jego życia było spotkanie z szefem resortu obrony, które miało miejsce zaledwie kilka dni przed śmiercią pułkownika. Minister Władysław Kosiniak-Kamysz osobiście przekazał mu pamiątkowy ryngraf – tradycyjny symbol żołnierskiej wiary i oddania Ojczyźnie. Było to podziękowanie za dekady niezłomnej służby, zarówno tej z bronią w ręku, jak i tej przy biurku kreślarskim.
Śmierć płk. dr. inż. Zbigniewa Zaborowskiego to moment refleksji nad pokoleniem, które budowało Polskę w najtrudniejszych warunkach. Dla współczesnych Polaków jego biografia może służyć jako kompas etyczny, pokazujący, jak łączyć odwagę cywilną z dążeniem do wiedzy i profesjonalizmu. Rodzinie i bliskim płk. Zaborowskiego kondolencje składają przedstawiciele najwyższych władz, wojska oraz liczni wychowankowie z Wojskowej Akademii Technicznej.
Podsumowanie: Dziedzictwo płk. Zbigniewa Zaborowskiego
Postać płk. Zaborowskiego pozostanie w pamięci jako wzór nowoczesnego patrioty. Oto kluczowe punkty jego dziedzictwa, o których warto pamiętać:
- Niezłomność: Walka w BCh, AK i WiN mimo grożących represji i aresztowań.
- Edukacja: Przejście drogi od partyzanta do doktora nauk technicznych i pracownika WAT.
- Pamięć: Nieustanne przypominanie o roli ruchu ludowego w walce o wolność Polski.
- Służba: Praca na rzecz obronności kraju przez całe życie zawodowe.
Uroczystości pogrzebowe pułkownika Zbigniewa Zaborowskiego będą miały charakter państwowy, co podkreśla rangę jego zasług dla Rzeczypospolitej Polskiej.
