Polska jest o krok od zabezpieczenia największego w historii pakietu finansowego z Unii Europejskiej, przeznaczonego bezpośrednio na modernizację i dozbrojenie sił zbrojnych. Chodzi o prawie 44 miliardy euro (ok. 190 mld zł) z europejskiego programu pożyczkowego SAFE, mającego na celu wsparcie przemysłów obronnych państw członkowskich.
Jak wynika z informacji uzyskanych przez RMF FM, rozmowy między polską delegacją a Komisją Europejską w sprawie finalizacji krajowego planu wykorzystania tych środków dobiegają końca. Delegacja KE prowadzi obecnie w Warszawie ostatnie konsultacje. Zakończenie oceny planu ma nastąpić jeszcze w tym miesiącu, co otwiera drogę do wypłaty gigantycznej zaliczki już w marcu 2025 roku.
Środki te są kluczowe dla realizacji strategicznych projektów obronnych, w tym inicjatywy „Tarcza Wschód”, tankowania w powietrzu oraz wzmocnienia bezpieczeństwa na Bałtyku. Polska, jako największy beneficjent programu SAFE, może liczyć na natychmiastowe wsparcie w obliczu rosnących wyzwań geopolitycznych.
Polska największym beneficjentem programu SAFE. Koniec negocjacji w Brukseli
Program SAFE (Support for Ammunition Production and Defence Equipment) to unijna inicjatywa, która ma na celu zwiększenie zdolności produkcyjnych i modernizacyjnych europejskiego przemysłu obronnego. Cały program opiewa na kwotę 150 miliardów euro i bierze w nim udział 19 państw członkowskich. Polska, z planem na niemal 44 miliardy euro, jest zdecydowanie jego największym beneficjentem.
Pod koniec listopada ubiegłego roku, polskie władze złożyły do akceptacji KE 139 konkretnych projektów. Po wstępnej ocenie, Bruksela zgłosiła pewne uwagi. Jak wynika z doniesień, przed świętami polskie władze przesłały do Komisji Europejskiej plan z poprawkami, które, według unijnego dyplomaty, miały „raczej charakter kosmetyczny” i nie były liczne.
Obecne rozmowy w Warszawie mają charakter finalizacyjny. Rzecznik KE odpowiedzialny za bezpieczeństwo, Thomas Regnier, potwierdził, że Komisja „prowadzi teraz z państwami członkowskimi dwustronne rozmowy na temat planów krajowych”. Podkreślił jednocześnie, że dyskusje te są „delikatne”, ale ich ocena przebiega „z pełną prędkością”.
Na co dokładnie pójdą gigantyczne miliardy? Tarcza Wschód i bezpieczeństwo Bałtyku
Kwota 44 mld euro nie jest przeznaczona na bieżące wydatki, ale na inwestycje strategiczne, które mają na celu podniesienie długoterminowej zdolności obronnej kraju oraz wsparcie polskich przedsiębiorstw zbrojeniowych. Projekty te zostały wybrane z myślą o wzmocnieniu wschodniej flanki NATO.
Kluczowym elementem, który ma być finansowany z tych środków, jest inicjatywa „Tarcza Wschód”. Jest to kompleksowy program mający na celu stworzenie stałych umocnień, barier i nowoczesnych systemów obserwacyjnych wzdłuż granicy z Rosją i Białorusią. Obejmuje to zarówno infrastrukturę fizyczną, jak i zaawansowane systemy technologiczne.
Ponadto, środki zostaną przeznaczone na:
- Tankowanie w powietrzu: Zakup i modernizacja floty samolotów tankujących, co jest krytyczne dla zwiększenia zasięgu operacyjnego polskiego lotnictwa.
- Bezpieczeństwo Bałtyku: Inwestycje w systemy obrony morskiej, patrole oraz nowoczesny sprzęt do monitorowania wód terytorialnych i wyłącznej strefy ekonomicznej.
- Wsparcie dla polskich firm: Część środków ma trafić do krajowego przemysłu obronnego, aby przyspieszyć produkcję amunicji i nowoczesnego uzbrojenia, zgodnie z celami programu SAFE.
Terminy i kwoty: Kiedy Polska otrzyma 6,5 mld euro zaliczki?
Harmonogram przyjęcia planu jest niezwykle napięty. Zgodnie z informacjami z Brukseli, Komisja Europejska planuje zakończyć swoją ocenę planów krajowych wszystkich 19 uczestników programu jeszcze w styczniu.
Pozytywna ocena KE pozwoli na przygotowanie wniosków do formalnej akceptacji przez wszystkie kraje członkowskie. To z kolei ma umożliwić wypłatę 15-procentowej zaliczki dla wszystkich uczestniczących państw. Łączna suma zaliczki dla całej UE to 22,5 miliarda euro.
Dla Polski oznacza to, że w przypadku pomyślnej finalizacji procedur, już w marcu 2025 roku na konta państwowe może trafić pierwsza transza w wysokości 6,5 miliarda euro. Ta natychmiastowa płatność wstępna jest kluczowa dla uruchomienia pierwszych, pilnych projektów modernizacyjnych i podpisania kontraktów.
Praktyczne znaczenie dla bezpieczeństwa regionu
Pozyskanie 44 miliardów euro z programu SAFE jest strategicznym zwycięstwem Polski na arenie europejskiej. Kwota ta stanowi ponad jedną czwartą całego budżetu programu i świadczy o uznaniu kluczowej roli Polski w architekturze bezpieczeństwa wschodniej flanki NATO.
Praktyczne implikacje są ogromne. Choć środki pochodzą z pożyczek, są one udzielane na preferencyjnych warunkach i pozwalają na sfinansowanie projektów, które w innym przypadku musiałyby być w całości pokryte z budżetu krajowego. Umożliwia to utrzymanie tempa modernizacji polskiej armii, które jest obecnie jednym z najwyższych w Sojuszu Północnoatlantyckim.
Finalizacja planu i szybka wypłata zaliczki w wysokości 6,5 mld euro w marcu da natychmiastowy impuls dla przemysłu obronnego. Eksperci podkreślają, że te fundusze pozwolą na szybkie wdrożenie takich inicjatyw jak „Tarcza Wschód”, co bezpośrednio zwiększy odporność i odstraszanie na granicy Unii Europejskiej i NATO.
