Od 1 stycznia 2025 roku w polskim systemie prawnym obowiązuje znowelizowana ustawa o podatkach i opłatach lokalnych. Choć resort finansów zapowiadał, że reforma ma charakter wyłącznie porządkujący, pierwsze miesiące stosowania przepisów wywołały falę sporów między przedsiębiorcami a gminami. Problem dotyczy kwalifikacji obiektów, które dotychczas traktowano jako elementy budynków, a obecnie coraz częściej klasyfikowane są jako budowle.
Dla przedsiębiorców różnica w sposobie naliczania daniny jest kluczowa. O ile budynki opodatkowane są według powierzchni (stawka za m²), o tyle budowle podlegają opodatkowaniu od wartości – stawka może sięgać nawet 2 proc. rocznie. W przypadku dużych zakładów przemysłowych oznacza to wzrost kosztów o dziesiątki, a niekiedy setki tysięcy złotych.
Sądy rozstrzygają: transformatory i ogrodzenia to budowle
Nowelizacja wprowadziła załącznik nr 4, zawierający zamknięty katalog 28 kategorii obiektów uznawanych za budowle. Interpretacja tego wykazu stała się głównym polem konfliktów. Jak wynika z pierwszych orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, fiskus coraz częściej wygrywa spory, klasyfikując infrastrukturę techniczną jako osobne obiekty budowlane.
W nieprawomocnym wyroku z 27 stycznia 2026 r. (sygn. I SA/Gd 795/25) WSA w Gdańsku potwierdził, że transformatory i rozdzielnice stanowiące część sieci elektroenergetycznej należy traktować jako budowle. Podobny los spotyka inne elementy infrastruktury:
- Ogrodzenia terenu przedsiębiorstw,
- Zbiorniki na wodę oraz surowce,
- Węzły cieplne i centrale wentylacyjne,
- Fundamenty pod urządzenia techniczne.
Wyjątkiem pozostają jedynie obiekty, które są nierozerwalnie związane z budynkiem i pełnią funkcję wyłącznie użytkową w jego obrębie – tak jak w przypadku doków przeładunkowych, gdzie WSA w Poznaniu stanął po stronie podatnika.
Czy prywatni właściciele domów zapłacą więcej?
W debacie publicznej pojawiło się wiele obaw dotyczących opodatkowania prywatnych ogrodzeń. Warto jednak wyraźnie podkreślić: właściciele domów jednorodzinnych nie muszą obawiać się wyższego podatku. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, wyższe stawki od budowli dotyczą wyłącznie obiektów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Jeśli posiadasz dom z ogrodzeniem, przepisy te nie zmieniają Twojej sytuacji podatkowej. Problem dotyczy wyłącznie podmiotów gospodarczych, takich jak centra logistyczne, deweloperzy, spółdzielnie ciepłownicze czy zakłady produkcyjne, które dysponują własną infrastrukturą techniczną.
Co powinni zrobić przedsiębiorcy?
Obecna sytuacja tworzy stan niepewności prawnej, który może potrwać jeszcze długo. Choć eksperci podatkowi apelują do Ministerstwa Finansów o wydanie interpretacji ogólnej – analogicznej do tej dotyczącej obiektów kontenerowych – na razie każda firma musi liczyć się z ryzykiem samodzielnej interpretacji przepisów przez lokalny urząd miasta lub gminy.
Rekomendowane kroki dla firm:
- Audyt infrastruktury: Sprawdź, czy obiekty takie jak transformatory, zbiorniki czy ogrodzenia nie zostały w Twojej deklaracji podatkowej błędnie zakwalifikowane jako elementy budynków.
- Analiza interpretacji gminnych: Zweryfikuj stanowisko swojej gminy w zakresie kwalifikacji obiektów z załącznika nr 4.
- Monitorowanie orzecznictwa: Spory w tej materii będą trafiać do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ostateczne wyroki NSA wyznaczą linię orzeczniczą na kolejne lata.
- Przygotowanie na korekty: Jeśli gmina naliczyła podatek od wartości budowli, warto skonsultować się z doradcą podatkowym w kwestii zasadności ewentualnego odwołania, mając na uwadze dotychczasową niekorzystną linię sądów administracyjnych.
Dopóki resort finansów nie podejmie interwencji ujednolicającej praktykę urzędów, ryzyko sporu podatkowego pozostaje wysokie. Przedsiębiorcy powinni przygotować się na konieczność dokładnego dokumentowania charakteru swojej infrastruktury w przypadku kontroli.
