Od 1 lipca 2025 r. ZUS (oraz inne organy emerytalno-rentowe) zaczął wypłacać tzw. rentę wdowią, czyli połączoną wypłatę świadczeń: własnej emerytury/renty i części renty rodzinnej po zmarłym małżonku. W 2026 r. rozwiązanie działa już w pełnym, rocznym cyklu, a skala programu jest duża: do ZUS wpłynęło ponad 1,1 mln wniosków, a świadczenie (w zbiegu) otrzymały setki tysięcy osób.
Kluczowe pozostają cztery warunki (wiek, wspólność małżeńska do dnia śmierci, brak nowego małżeństwa, moment nabycia prawa do renty rodzinnej), a także limit 3× najniższej emerytury, który w praktyce przesądza, czy i ile ZUS wypłaci.
Najbliższa istotna zmiana systemowa jest zapisana już w ustawie: od 1 stycznia 2027 r. udział „drugiego” świadczenia wzrośnie z 15% do 25%, a w 2028 r. Rada Ministrów ma zweryfikować wskaźnik i ocenić ewentualną dalszą podwyżkę.
Renta wdowia – co to jest w świetle przepisów i skąd się wzięła
Potoczna nazwa „renta wdowia” odnosi się do reformy, która przełamuje dotychczasową zasadę „jedno świadczenie” przy zbiegu uprawnień. Mechanizm wprowadzono ustawą z 26 lipca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1243), która weszła w życie 1 stycznia 2025 r. i dodała m.in. nowe przepisy o wypłacie świadczeń w zbiegu (np. art. 95a w ustawie o emeryturach i rentach z FUS).
Z perspektywy osoby uprawnionej idea jest prosta: jeśli masz prawo do renty rodzinnej po małżonku oraz własnej emerytury/renty (lub innego wskazanego świadczenia), możesz – po spełnieniu warunków – pobierać je łącznie, ale nie w pełnych kwotach obu. Ustawa przewiduje model: 100% jednego świadczenia + część drugiego (zależnie od wyboru).
Warto podkreślić różnicę między „ustawowym” wskaźnikiem a tym, co faktycznie obowiązuje w latach 2025–2026. W przepisach bazowy wskaźnik to 25%, ale ustawodawca wprowadził okres przejściowy: od 1 lipca 2025 r. do 31 grudnia 2026 r. obowiązuje 15%, a dopiero od 1 stycznia 2027 r. wraca 25%.
Kto może dostać rentę wdowią – cztery warunki i „reguła 5 lat”
Ustawa i materiały ZUS wskazują na cztery podstawowe przesłanki. W praktyce w 2026 r. ZUS sprawdza, czy wnioskodawca:
- osiągnął powszechny wiek emerytalny: 60 lat (kobieta) lub 65 lat (mężczyzna),
- pozostawał we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka,
- nie jest obecnie w związku małżeńskim (ponowne małżeństwo wyklucza wypłatę; ustawa przewiduje ustanie wypłaty z dniem poprzedzającym zawarcie nowego związku),
- nabył prawo do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż 5 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego (w przekazie ZUS często upraszcza się to do progu 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn).
To właśnie „reguła 5 lat” bywa jedną z najczęstszych przyczyn rozczarowań: osoby, które uzyskały rentę rodzinną dużo wcześniej (np. w młodszym wieku), mogą nie spełnić warunku ustawowego.
Ile wynosi renta wdowia w 2026 r. i co oznacza limit 3× najniższej emerytury
W latach 2025–2026 dominują dwa warianty wypłaty (wybiera się korzystniejszy):
- 100% własnego świadczenia + 15% renty rodzinnej, albo
- 100% renty rodzinnej + 15% własnego świadczenia.
Jednocześnie ustawodawca wprowadził twardy „sufit”: suma świadczeń w zbiegu nie może przekroczyć trzykrotności kwoty najniższej emerytury.
Na początku 2026 r. (czyli przed marcową waloryzacją) najniższa emerytura wynosiła 1878,91 zł brutto (od 1 marca 2025 r.), co oznacza limit 5636,73 zł brutto (3 × 1878,91 zł).
Co ważne, przekroczenie limitu nie musi oznaczać „automatycznej odmowy” w każdym przypadku. Ustawa przewiduje mechanizm pomniejszenia świadczeń o kwotę przekroczenia i wskazuje kolejność, według której to pomniejszenie ma następować (zależnie od źródła finansowania).
W 2026 r. temat limitu wraca także z powodu waloryzacji: skoro świadczenia rosną co roku, rośnie też ryzyko „dobicia” do progu. Ostateczny wskaźnik waloryzacji i nowe kwoty są co do zasady znane pod koniec lutego, a wypłaty według nowych stawek ruszają od 1 marca.
Wniosek ERWD i decyzja ZUS: terminy, warianty wypłaty i najczęstsze problemy
Jak i gdzie złożyć wniosek w 2026 r.
Aby skorzystać z renty wdowiej, konieczny jest wniosek. Podstawowy formularz to ZUS ERWD – „Wniosek o ustalenie zbiegu świadczeń z rentą rodzinną”.
ZUS podkreśla dwie zasady, które w 2026 r. nadal mają praktyczne znaczenie:
- prawo do wypłaty w zbiegu powstaje nie wcześniej niż od 1 lipca 2025 r.,
- świadczenie jest co do zasady przyznawane od miesiąca złożenia wniosku (o ile spełnione są warunki), a dla osób, które złożyły wniosek do 30 czerwca 2025 r., ustawowo „start” wypłaty przypadał na 1 lipca 2025 r.
W praktyce 2026 r. oznacza więc jedno: jeśli ktoś spełnia warunki, ale jeszcze nie złożył wniosku, zwlekanie może oznaczać utratę wypłat za wcześniejsze miesiące (bo mechanizm jest co do zasady „od miesiąca złożenia”).
Istotny detal: jeśli ktoś nie ma jeszcze przyznanej renty rodzinnej, w pierwszej kolejności powinien zawnioskować o nią (ZUS wskazuje tu formularz ERR), a dopiero potem składać ERWD.
Skala programu i odmowy – co pokazują dane po pierwszych miesiącach wypłat
Z perspektywy polityki społecznej renta wdowia to jedna z większych zmian w systemie świadczeń ostatnich lat, co widać po liczbach. Według danych przywoływanych na podstawie informacji ZUS, do końca września 2025 r. świadczenie w zbiegu otrzymało 890,1 tys. osób, średni „zysk” wyniósł 351,57 zł miesięcznie, a do ZUS wpłynęło ponad 1,1 mln wniosków; ZUS wydał też 113,2 tys. decyzji odmownych.
Już w pierwszym dniu wypłat – 1 lipca 2025 r. – renta wdowia miała trafić do ok. 86 tys. osób, a szacunki uprawnionych w przestrzeni publicznej sięgały ok. 850 tys.
Powody odmów, opisywane w relacjach opartych o dane ZUS, najczęściej dotyczą niespełnienia ustawowych warunków (wiek, moment nabycia prawa do renty rodzinnej, pozostawanie w nowym małżeństwie), a także sytuacji „na limicie” – gdy suma świadczeń po zastosowaniu reguł zbiegu i limitu nie daje realnej korzyści albo wymaga istotnego pomniejszenia.
Co dalej: 2027 i 2028 już zapisane w ustawie
Dla osób planujących budżet domowy ważne są dwie daty „na horyzoncie”:
- od 1 stycznia 2027 r. wskaźnik wzrasta z 15% do 25%,
- w 2028 r. Rada Ministrów ma przeprowadzić weryfikację wskaźnika, by ocenić możliwość i zasadność jego podwyższenia.
Z punktu widzenia seniorów oznacza to, że w 2026 r. obowiązuje „wariant przejściowy”, a realna zmiana kwot (poza coroczną waloryzacją) nadejdzie dopiero od 2027 r. – i będzie automatyczna, jeśli ktoś ma już ustalone prawo do wypłaty w zbiegu.
Tagi SEO:
renta wdowia, ZUS, wniosek ERWD, renta rodzinna, emerytura, wdowa wdowiec, limit 3× najniższa emerytura, waloryzacja 2026, 15% 25%, świadczenia seniorów, prawo 2025 2026, zbieg świadczeń
