Wielka zmiana w systemie świadczeń społecznych wchodzi w życie z początkiem 2026 roku. Rząd zatwierdził nowelizację przepisów, która diametralnie podnosi wysokość zasiłku pogrzebowego oraz skraca czas oczekiwania na wypłatę środków. Od 1 stycznia 2026 roku, kwota świadczenia wzrośnie z dotychczasowych 4000 zł do 7000 zł, co stanowi wzrost o 75%.
To kluczowa informacja dla wszystkich Polaków, ponieważ zmiany mają na celu realne wsparcie rodzin w trudnym czasie. Dodatkowo, Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) będzie zobowiązany do wypłaty środków w znacznie krótszym terminie – zamiast dotychczasowych 30 dni, świadczenie trafi na konto wnioskodawcy w ciągu zaledwie 14 dni od złożenia kompletnego wniosku. Reforma wprowadza także mechanizm corocznej waloryzacji, który ma chronić realną wartość zasiłku przed inflacją.
Skok kwoty i skrócenie czasu wypłaty. Co zmienia się od 2026 r.?
Zmiany w przepisach dotyczących zasiłku pogrzebowego mają bezpośredni wpływ na budżety domowe. Dotychczasowa kwota 4000 zł była często krytykowana jako niewystarczająca na pokrycie rosnących kosztów organizacji pochówku. Wzrost do 7000 zł ma stanowić znaczące odciążenie finansowe dla osób organizujących ceremonię.
Najważniejsze zmiany, które wejdą w życie 1 stycznia 2026 roku, dotyczą nie tylko samej kwoty, ale i procedur. ZUS będzie musiał działać szybciej, skracając czas realizacji wypłaty o połowę. Jest to odpowiedź na pilną potrzebę dostępu do środków tuż po pogrzebie.
Co więcej, wprowadzony został mechanizm waloryzacyjny. Zasiłek pogrzebowy będzie podlegał corocznej indeksacji, jeśli w danym roku wskaźnik inflacji przekroczy 5 proc. Jest to zabezpieczenie, które ma zapewnić, że świadczenie zachowa swoją realną siłę nabywczą w kolejnych latach.
Kto ma prawo do 7000 zł? Kryteria i uprawnieni
Zasiłek pogrzebowy przysługuje osobie lub instytucji, która faktycznie pokryła koszty pogrzebu osoby ubezpieczonej w ZUS lub członka jej rodziny. Krąg uprawnionych jest szeroki i obejmuje zarówno najbliższą rodzinę, jak i podmioty prawne. Kluczowe jest udokumentowanie poniesionych wydatków.
Do osób uprawnionych do ubiegania się o zasiłek należą m.in.:
- Małżonek (wdowa/wdowiec);
- Dzieci (własne, przysposobione, przyjęte w ramach rodziny zastępczej);
- Rodzice, rodzeństwo, dziadkowie, wnuki;
- Osoby będące pod opieką prawną zmarłego;
- Instytucje, takie jak pracodawca, dom pomocy społecznej, gmina, powiat czy instytucja religijna.
Warto pamiętać, że zasiłek wypłacany jest w kwocie faktycznie poniesionych kosztów, jednak nie wyższej niż 7000 zł. Jeśli koszty te były niższe niż nowa maksymalna kwota, ZUS wypłaci jedynie udokumentowaną sumę.
Jak złożyć wniosek Z-12 i uproszczenie procedur dla rodziny?
Aby otrzymać świadczenie, należy złożyć wniosek na formularzu Z-12. Wniosek ten można dostarczyć do oddziału ZUS osobiście, pocztą, za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych (PUE) ZUS lub przez zakład pogrzebowy, jeśli oferuje taką usługę.
Termin na złożenie dokumentów wynosi 12 miesięcy od daty śmierci lub pogrzebu. W wyjątkowych sytuacjach, takich jak problemy z identyfikacją zwłok, termin ten może być przesunięty, pod warunkiem dołączenia dokumentu potwierdzającego opóźnienie (np. zaświadczenia z policji lub prokuratury).
Nowelizacja znacząco upraszcza procedurę dla rodzin. Jeśli koszty pogrzebu poniosła wyłącznie jedna osoba z kręgu rodzinnego, ZUS nie będzie wydawał formalnej decyzji – świadczenie zostanie wypłacone automatycznie. Decyzja administracyjna będzie wymagana jedynie w przypadku, gdy koszty pokryło kilka osób lub instytucja.
Na co ZUS nie wypłaci zasiłku? Ważne wyłączenia
ZUS bardzo precyzyjnie określa, co kwalifikuje się jako koszt pogrzebu. Zasiłek pokrywa wyłącznie udokumentowane rachunkami wydatki, które są bezpośrednio związane z pochówkiem – od momentu śmierci do zakończenia ceremonii. Oznacza to, że ZUS nie pokryje kosztów niezwiązanych bezpośrednio z usługą pogrzebową.
Wydatki, które nie są objęte zasiłkiem pogrzebowym, to m.in.:
- Koszt zakupu nagrobka lub pomnika;
- Koszty stypy (konsolacji);
- Wydatki na kwiaty, wieńce czy odzież żałobną.
Warto zaznaczyć, że od stycznia 2026 roku wprowadzono również nowe świadczenia w ramach pomocy społecznej, które są niezależne od kryterium dochodowego. Będą one wypłacane w sytuacjach, gdy zasiłek pogrzebowy nie przysługuje lub gdy pojawią się nadzwyczajne, dodatkowe koszty, takie jak konieczność sprowadzenia ciała z zagranicy.
Reforma zasiłku pogrzebowego na rok 2026 to kluczowy krok w kierunku zwiększenia wsparcia finansowego i redukcji biurokracji dla Polaków w najtrudniejszych chwilach. Wzrost kwoty do 7000 zł i przyspieszenie wypłat do 14 dni stanowią realną poprawę jakości świadczeń ZUS.
