Prezydent USA Donald Trump ogłosił plany dotyczące zainstalowania kluczowych elementów systemu obrony antyrakietowej nowej generacji, nazwanego roboczo Złota Kopuła, na Grenlandii. Decyzja ta, podjęta w porozumieniu z NATO, ma fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa Arktyki i globalnej równowagi strategicznej. Trump zapowiedział, że umowa dotycząca wyspy ma być „na zawsze” i przewidywać ścisłą współpracę wojskową Stanów Zjednoczonych z Sojuszem Północnoatlantyckim.
Projekt Złotej Kopuły to najbardziej ambitna inicjatywa obronna od czasów programu „Gwiezdnych Wojen” Ronalda Reagana. Ma on chronić przed wszelkimi typami zagrożeń rakietowych, w tym pociskami hipersonicznymi. Lokalizacja na Grenlandii jest strategicznie krytyczna, ponieważ – jak argumentował Trump – „wszystko przelatuje nad Grenlandią, jeśli źli ludzie zaczną strzelać”. Choć sekretarz generalny NATO, Mark Rutte, potwierdził ramy przyszłego porozumienia, wojskowi dowódcy Sojuszu przyznają, że są dopiero na bardzo wczesnym etapie planowania i czekają na konkretne wytyczne.
Czym jest Złota Kopuła? Nowa Tarcza Antyrakietowa w Kosmosie
Złota Kopuła (Golden Dome) to wielowarstwowy projekt obrony antyrakietowej, który ma zintegrować technologie nowej generacji na lądzie, morzu oraz, co kluczowe, w przestrzeni kosmicznej. System, ogłoszony przez Trumpa, ma być zdolny do przechwytywania wrogich rakiet z kosmosu, oferując niemal 100-procentową skuteczność.
Architektura Złotej Kopuły jest zaprojektowana jako otwarta, co oznacza, że będzie zintegrowana z istniejącymi systemami obronnymi, a jej budową zajmie się wiele koncernów. Kluczowym elementem są czujniki i pociski przechwytujące umieszczone w kosmosie, które mają zapewnić obronę przed rakietami balistycznymi i pociskami hipersonicznymi, stanowiącymi obecnie największe wyzwanie dla tradycyjnych tarcz.
Inspiracją dla projektu była częściowo izraelska „Żelazna Kopuła”, jednak Złota Kopuła ma być jej rozwinięciem na skalę globalną i kosmiczną. Według szacunków Biura Budżetowego Kongresu (CBO), koszt samych elementów kosmicznych systemu szacowany jest na oszałamiające 542 miliardy dolarów. Mimo to, eksperci wojskowi, jak emerytowany generał Frank McKenzie, twierdzą, że zdolność obrony Stanów Zjednoczonych i ich sojuszników przed atakiem nuklearnym jest „wykonalna i z pewnością warta kosztów”.
Dlaczego Grenlandia jest kluczowa dla obrony USA i NATO?
Umieszczenie części systemu Złota Kopuła na Grenlandii ma wymiar strategiczny i geopolityczny. Wyspa, będąca terytorium Danii, leży na krytycznym szlaku lotniczym i potencjalnej trasie przelotu pocisków międzykontynentalnych. Donald Trump podkreślił, że instalacja elementu tarczy na tym „kawałku lodu” jest „dużo lepsza dla nas i dla Europy”.
Lokalizacja ta umożliwia znacznie wcześniejsze wykrywanie i przechwytywanie zagrożeń, co jest niezbędne w przypadku pocisków hipersonicznych, które poruszają się z prędkościami przekraczającymi Mach 5. Porozumienie USA-Dania, które jest negocjowane w ramach NATO, ma zapewnić Amerykanom i Sojuszowi dużą wolność działania w sprawach wojskowych na wyspie.
Ponadto, porozumienie ramowe dotyczące Grenlandii obejmuje również dostęp do występujących tam złóż metali ziem rzadkich. To łączy strategiczne potrzeby obronne USA z celami gospodarczymi, zmniejszając zależność od innych globalnych dostawców w kluczowych sektorach technologicznych.
Krytyka projektu: Kto zapłaci 542 mld dolarów?
Choć administracja USA zapewnia o niemal 100% skuteczności i konieczności wdrożenia Złotej Kopuły, projekt spotyka się z poważną krytyką. Głównym problemem są astronomiczne koszty, które mogą zniechęcać, jak przyznał gen. McKenzie. Pełna realizacja tarczy jest daleka od urzeczywistnienia, a eksperci wskazują, że jej budowa potrwa lata i pochłonie biliony dolarów.
Zaniepokojenie wyrażają również mocarstwa, takie jak Chiny, które oceniają, że wdrożenie Złotej Kopuły, szczególnie jej kosmicznych elementów, może doprowadzić do zwiększenia ryzyka militaryzacji kosmosu i napędzić globalny wyścig zbrojeń. Wprowadzenie pocisków przechwytujących w przestrzeni kosmicznej zmienia dotychczasowy paradygmat obronny.
W Brukseli, po naradzie szefów sztabów państw NATO, Naczelny Dowódca Sojuszu w Europie, generał Alexus Grynkewich, oraz przewodniczący Komitetu Wojskowego, admirał Giuseppe Cavo Dragone, potwierdzili gotowość do planowania. Podkreślili jednak, że nie otrzymali jeszcze żadnych konkretnych wskazówek dotyczących umowy ramowej. Oznacza to, że choć polityczna wola USA i NATO jest silna, szczegółowe plany wojskowe, w tym harmonogram instalacji na Grenlandii, dopiero powstaną.
