Wielkie rozczarowanie dla kredytobiorców. TSUE zdecydował w sprawie WIBOR

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) ogłosił długo wyczekiwany wyrok w sprawie wskaźnika WIBOR, który stanowi podstawę oprocentowania milionów kredytów hipotecznych w Polsce. Decyzja ta była postrzegana jako potencjalny punkt zwrotny, który mógłby otworzyć drogę do masowego kwestionowania umów kredytowych, podobnie jak miało to miejsce w przypadku kredytów frankowych. Rzeczywistość okazała się jednak znacznie łaskawsza dla sektora bankowego niż dla konsumentów. Trybunał jednoznacznie stwierdził, że banki nie mają obowiązku przekazywania konsumentom szczegółowych informacji na temat metodologii ustalania wskaźnika referencyjnego, takiego jak WIBOR. Wyrok ten studzi zapał wielu kredytobiorców, którzy liczyli na łatwe unieważnienie swoich zobowiązań lub usunięcie z nich zmiennego oprocentowania. Dla tysięcy osób posiadających kredyty złotowe, czwartkowe orzeczenie oznacza konieczność rewizji dotychczasowych strategii procesowych. Choć ostateczne rozstrzygnięcia w konkretnych sprawach nadal należą do polskich sądów powszechnych, TSUE dostarczył potężnego argumentu stronie bankowej, wskazując, że sam mechanizm WIBOR jest osadzony w przejrzystych unijnych ramach prawnych.

Dlaczego bank nie musi wyjaśniać, jak działa WIBOR?

W centrum sporu, który trafił przed oblicze unijnych sędziów, leżało pytanie o zakres obowiązków informacyjnych banku wobec klienta. Sąd Okręgowy w Częstochowie, rozpatrujący sprawę kredytu z 2019 roku, powziął wątpliwość, czy konsument powinien zostać dokładnie poinstruowany o tym, w jaki sposób technicznie wyliczany jest WIBOR. TSUE uznał jednak, że wymóg przejrzystości przewidziany w dyrektywie 93/13 nie sięga aż tak głęboko. Zdaniem Trybunału, bank musi poinformować o fakcie zmienności oprocentowania i jego wpływie na ratę, ale nie jest zobowiązany do wykładania matematycznych zawiłości wskaźnika.

Trybunał zwrócił uwagę na kluczowy aspekt: WIBOR nie jest ustalany arbitralnie przez pojedynczy bank, lecz podlega ścisłym regulacjom unijnym (rozporządzenie BMR). Ponieważ wskaźnik ten jest nadzorowany przez organy państwowe (w Polsce przez KNF), przyjmuje się domniemanie jego legalności i przejrzystości. Dla przeciętnego konsumenta oznacza to, że argument o „braku przejrzystości” samej konstrukcji wskaźnika będzie teraz niezwykle trudny do obrony w sądzie. Eksperci podkreślają, że orzeczenie to zamyka jedną z głównych ścieżek, którymi prawnicy próbowali podważać umowy złotowe.

Brak znaczącej nierównowagi między stronami umowy

Kolejnym istotnym elementem wyroku jest ocena, czy klauzula zmiennego oprocentowania oparta na WIBOR-ze powoduje „znaczącą nierównowagę” między bankiem a klientem. Jest to pojęcie kluczowe przy badaniu tzw. klauzul abuzywnych. TSUE stwierdził, że o ile wskaźnik jest zgodny z ramami prawnymi, jego zastosowanie nie powoduje samo w sobie naruszenia interesów konsumenta. To stwierdzenie jest fundamentalne dla stabilności sektora bankowego w Polsce, gdyż oddala widmo masowego „odwiborowania” kredytów.

W praktyce oznacza to, że:

• Sama obecność WIBOR-u w umowie jest co do zasady legalna i zgodna z prawem unijnym.
• Banki nie muszą udowadniać, że klient rozumiał każdą składową algorytmu obliczeniowego.
• Ciężar dowodu w sprawach o nieuczciwość warunków umownych został przesunięty w stronę konieczności wykazania innych błędów w umowie niż sam fakt użycia WIBOR-u.

Decyzja ta jest odbierana jako sukces Związku Banków Polskich, który od miesięcy argumentował, że podważanie WIBOR-u mogłoby doprowadzić do destabilizacji całego systemu finansowego w kraju.

Co wyrok TSUE oznacza dla osób już będących w sądzie?

Warto podkreślić, że czwartkowy wyrok nie kończy automatycznie wszystkich spraw toczących się przed polskimi sądami. TSUE nie rozstrzyga konkretnego sporu, a jedynie dostarcza wiążącej interpretacji prawa unijnego. Ostateczny werdykt w sprawie kredytobiorcy z Częstochowy wyda sąd krajowy, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności towarzyszące zawarciu umowy. Niemniej jednak, pole manewru dla prawników reprezentujących kredytobiorców znacząco się zawęziło.

Dla osób, które już złożyły pozew, orzeczenie to jest sygnałem do weryfikacji argumentacji. Jeśli pozew opierał się wyłącznie na zarzucie „nieprzejrzystości metodologii WIBOR”, szanse na wygraną drastycznie spadły. Sądy krajowe będą teraz zobowiązane do uwzględnienia wykładni TSUE, co prawdopodobnie przełoży się na większą liczbę wyroków korzystnych dla banków w sprawach o kredyty hipoteczne w złotówkach. Można spodziewać się, że fala nowych pozwów, która narastała w ostatnich miesiącach, ulegnie wyraźnemu zahamowaniu.

Czy istnieje jeszcze szansa na zakwestionowanie WIBOR-u?

Mimo niekorzystnego dla konsumentów wydźwięku wyroku, eksperci prawni wskazują, że nie wszystkie drzwi zostały zamknięte. Kredytobiorcy nadal mogą próbować podważać umowy, jeśli doszło w nich do innych uchybień. Mowa tu przede wszystkim o sytuacjach, w których bank nienależycie poinformował o ryzyku stopy procentowej lub gdy w umowie znajdują się inne, niezwiązane z WIBOR-em klauzule niedozwolone. Każda sprawa będzie analizowana indywidualnie pod kątem obowiązków informacyjnych dotyczących ekonomicznych skutków wzrostu oprocentowania.

Należy jednak jasno powiedzieć: scenariusz „frankowy”, czyli masowe unieważnianie umów z powodu samego wskaźnika referencyjnego, stał się po tym wyroku niemal niemożliwy. Dla osób rozważających wejście na drogę sądową, kluczowe będzie teraz przeprowadzenie rzetelnej analizy prawnej, która wykracza poza samą metodologię wyliczania wskaźnika. Ryzyko przegranej i konieczność pokrycia kosztów procesowych stały się realnym zagrożeniem dla tych, którzy liczyli na szybkie i łatwe zwycięstwo nad instytucjami finansowymi.

Podsumowanie: Nowa rzeczywistość dla polskiego rynku kredytowego

Wyrok TSUE z 2025 roku w sprawie WIBOR przywraca pewną dozę przewidywalności na polskim rynku bankowym. Dla sektora finansowego jest to zielone światło do dalszego stosowania obecnych modeli biznesowych, choć pod stałym nadzorem organów regulacyjnych. Dla konsumentów jest to bolesna lekcja, że walka z systemowymi wskaźnikami referencyjnymi jest niezwykle trudna, o ile są one oparte na solidnych podstawach prawnych. Kredytobiorcy powinni teraz skupić się na monitorowaniu propozycji ustawowych oraz ewentualnych ugód, które w obliczu orzeczenia TSUE mogą stać się dla wielu jedyną realną drogą do złagodzenia skutków wysokiego oprocentowania.