Na koniec 2025 roku swój numer PESEL zastrzegło ponad 7,5 mln dorosłych Polaków – wynika z danych Ministerstwa Cyfryzacji. Choć liczba ta wydaje się imponująca, statystyki pokazują drugą, znacznie bardziej niepokojącą stronę: aż 25,4 mln pełnoletnich obywateli nadal nie zabezpieczyło swoich danych. W obliczu rosnącej fali cyberprzestępczości, brak tego prostego zabezpieczenia może stać się kosztownym błędem.
Tylko w ostatnim kwartale 2025 roku banki udaremniły ponad 3 800 prób wyłudzenia kredytów na łączną kwotę 90,8 mln zł. Oznacza to, że średnio co 30 minut ktoś próbował zaciągnąć zobowiązanie na cudze dane. W całym 2025 roku odnotowano niemal 15 200 takich prób – to jeden z najwyższych wyników w 17-letniej historii badań Związku Banków Polskich.
Dlaczego warto zastrzec PESEL, nawet jeśli nie masz dużego majątku?
Wielu Polaków wciąż uważa, że zastrzeganie numeru PESEL jest zbędne, ponieważ „nie mają nic do stracenia”. Eksperci ostrzegają, że to niebezpieczny mit. Przestępcy coraz częściej nie celują w zamożne jednostki, lecz rozpraszają ryzyko, zaciągając wiele drobnych pożyczek na tysiące różnych osób. Kilka kredytów na kwoty 2 000–5 000 zł zaciągniętych zdalnie może doprowadzić do serii egzekucji komorniczych, z którymi ofiara musi się zmagać przez długi czas.
Mechanizm przestępstwa jest prosty: oszuści wykorzystują skradzione dane do zawierania umów przez internet, co nie wymaga fizycznej obecności w oddziale banku ani okazywania dowodu osobistego. Jak podkreśla dr Mariusz Sokołowski, ekspert ds. bezpieczeństwa, w dzisiejszych realiach wystarczy samo imię, nazwisko i numer PESEL, aby wyłudzić dziesiątki tysięcy złotych.
Co faktycznie zmienia zastrzeżenie numeru PESEL?
Jedną z głównych barier przed zastrzeżeniem danych jest obawa przed utrudnieniami w codziennym życiu. Warto jednak wyraźnie podkreślić: zastrzeżenie PESEL-u nie wpływa na codzienne sprawy. Bez przeszkód możesz nadal:
- Wizytować lekarzy i realizować recepty.
- Podpisywać umowy o pracę.
- Wyrabiać dokumenty tożsamości (dowód osobisty, paszport).
- Podróżować za granicę.
- Załatwiać sprawy urzędowe.
Blokada działa wyłącznie w sferze finansowej. Uniemożliwia ona zaciągnięcie kredytu, otwarcie nowego rachunku bankowego, wypłatę gotówki powyżej trzykrotności płacy minimalnej czy wyrobienie duplikatu karty SIM, który jest często wykorzystywany do autoryzacji transakcji bankowych. Jeśli planujesz zaciągnąć kredyt lub wziąć sprzęt na raty, wystarczy cofnąć zastrzeżenie w aplikacji mObywatel – zmiana następuje natychmiastowo.
Jak szybko zabezpieczyć swoje dane?
Procedura jest bezpłatna i zajmuje zaledwie kilka minut. Możesz to zrobić na trzy sposoby:
- Aplikacja mObywatel: Najszybsza metoda. W zakładce „Usługi” wybierz „Zastrzeż PESEL” i potwierdź swoją tożsamość.
- Portal mobywatel.gov.pl: Jeśli nie korzystasz z aplikacji, możesz zalogować się za pomocą Profilu Zaufanego lub e-Dowodu.
- Urząd gminy: Opcja dla osób, które preferują kontakt osobisty. Wystarczy dowód osobisty i krótka wizyta w urzędzie.
Pamiętaj, aby zadbać również o bliskich, zwłaszcza seniorów, którzy są najbardziej narażeni na cyfrowe wykluczenie i ataki oszustów. Wspólna pomoc w zabezpieczeniu ich danych może uchronić całą rodzinę przed poważnymi problemami finansowymi i prawnymi. W razie podejrzeń, że Twoje dane wyciekły, warto również sprawdzić swój raport w BIK lub włączyć powiadomienia o próbach zaciągnięcia zobowiązań na Twoje nazwisko.
