Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej wydał oficjalny alert trzeciego stopnia przed upałami dla Warszawy oraz całego województwa mazowieckiego. Ekstremalne temperatury opanują region od wtorku do czwartku, przy czym apogeum fali gorąca przewidywane jest na środę. W związku z najwyższym stopniem zagrożenia meteorologicznego służby apelują o zachowanie szczególnej ostrożności i przestrzeganie zasad bezpieczeństwa.
Gwałtowny wzrost temperatur stanowi poważne obciążenie dla ludzkiego organizmu oraz wyzwanie w codziennym funkcjonowaniu. Umiejętne schładzanie pomieszczeń, właściwa pielęgnacja ciała oraz znajomość objawów przegrzania mogą uchronić nas i naszych bliskich przed groźnymi dla życia konsekwencjami zdrowotnymi.
Skuteczne wietrzenie i schładzanie mieszkania bez klimatyzacji
Podstawowym błędem popełnianym podczas gorących dni jest otwieranie okien w ciągu dnia, kiedy temperatura na zewnątrz przewyższa tę panującą wewnątrz budynku. Rolety, żaluzje oraz zasłony po nasłonecznionej stronie należy zaciągnąć wczesnym rankiem, zanim promienie słoneczne zaczną rozgrzewać elewację. Mieszkanie osłonięte od słońca nagrzewa się znacznie wolniej, co pozwala utrzymać znośne warunki bez konieczności używania klimatyzacji.
Wietrzenie pomieszczeń powinno odbywać się wyłącznie po zachodzie słońca, w nocy oraz o świcie. Aby wywołać efektywny przepływ powietrza, warto otworzyć okna po przeciwległych stronach budynku. Dobrym sposobem na obniżenie temperatury nawiewu z wentylatora jest umieszczenie przed nim miski z lodem lub zamrożonymi butelkami wody. Warto również wyłączyć nieużywane urządzenia elektryczne, które generują dodatkową emisję ciepła.
Mity na temat zimnego prysznica i zastosowanie lodu
Wbrew powszechnemu przekonaniu, przyjmowanie lodowatego prysznica w trakcie upałów jest błędem fizjologicznym. Bardzo zimna woda powoduje gwałtowny skurcz naczyń krwionośnych w skórze, co czasowo utrudnia oddawanie ciepła przez organizm. W efekcie po wyjściu spod prysznica odczucie gorąca powraca ze zdwojoną siłą, stwarzając dodatkowo ryzyko szoku termicznego.
Zdecydowanie skuteczniejszy jest prysznic letni o temperaturze zbliżonej do temperatury ciała, czyli około 30–35 stopni Celsjusza. Pozwala on na stopniowe ochłodzenie organizmu bez wywoływania obronnego skurczu naczyń. Jeśli chcemy wykorzystać lód, należy owinąć go w tkaninę i przykładać wyłącznie do miejsc, gdzie naczynia krwionośne przebiegają blisko skóry, takich jak kark, nadgarstki, pachwiny czy pachy.
Prawidłowe nawodnienie i odpowiedni ubiór w gorące dni
Oczekiwanie na uczucie pragnienia jest pierwszym sygnałem, że organizm zaczął się odwadniać. W trakcie fal gorąca należy pić wodę regularnie, najlepiej w niewielkich porcjach co godzinę. Najbardziej odpowiednia jest woda o temperaturze pokojowej lub delikatnie schłodzona. Należy bezwzględnie unikać alkoholu, który przyspiesza odwodnienie i zaburza naturalną termoregulację ciała.
Równie istotny jest dobór odpowiedniej odzieży. Luźne ubrania wykonane z naturalnych, przewiewnych tkanin, takich jak len czy bawełna, ułatwiają cyrkulację powietrza i parowanie potu. Podczas przebywania na zewnątrz w godzinach od 11:00 do 17:00 niezbędne jest stosowanie nakrycia głowy oraz okularów przeciwsłonecznych z filtrem UV.
Alert trzeciego stopnia przed upałami a ryzyko udaru – kiedy wzywać pomoc?
Należy wyraźnie rozróżnić wyczerpanie cieplne od udaru, który stanowi stan bezpośredniego zagrożenia życia. Przy wyczerpaniu pojawiają się obfite pocenie, osłabienie i mdłości, które ustępują po odpoczynku w chłodnym miejscu. Udar cieplny rozwija się niezwykle szybko, a specjaliści mówią w jego przypadku o tak zwanym diamentowym kwadransie, w którym liczy się każda minuta.
Do kluczowych objawów rozwijającego się udaru cieplnego należą:
- Zatrzymanie wydzielania potu oraz sucha, gorąca i zaczerwieniona skóra,
- Wysoka temperatura ciała sięgająca lub przekraczająca 40 stopni Celsjusza,
- Przyspieszone tętno, silne zawroty głowy oraz nudności,
- Dezorientacja, majaczenie, mowa niezrozumiała dla otoczenia,
- Drgawki oraz nagła utrata przytomności.
W przypadku zaobserwowania takich symptomów należy niezwłocznie wezwać zespół ratownictwa medycznego pod numerem 999 lub 112. Poszkodowanego należy natychmiast przenieść w zacienione i chłodne miejsce oraz schładzać jego ciało wilgotnymi okładami na karku i w pachwinach. Osobie nieprzytomnej nie wolno podawać żadnych płynów.
Ochrona seniorów, dzieci oraz osób z chorobami przewlekłymi
Osoby starsze oraz małe dzieci są szczególnie narażone na negatywne skutki wysokich temperatur. U seniorów pragnienie jest odczuwane słabiej, a naturalne mechanizmy termoregulacji działają mniej wydajnie. Ponadto liczne leki przyjmowane na stałe, na przykład preparaty moczopędne czy stosowane w nadciśnieniu, mogą dodatkowo nasilać ryzyko odwodnienia.
Redakcja Lega Artis apeluje o zwrócenie uwagi na samotnie mieszkających sąsiadów oraz krewnych w podeszłym wieku. Zwykła rozmowa telefoniczna lub wizyta mogą pomóc w porę zauważyć niepokojące sygnały i zapobiec tragedii w czasie trwania najwyższych alertów pogodowych.
