25 marca 2026 roku Prezes Głównego Urzędu Statystycznego opublikował nowe tablice średniego dalszego trwania życia. Dane te stanowią fundament wyliczeń emerytalnych dla tysięcy Polaków. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, Zakład Ubezpieczeń Społecznych zacznie stosować te wskaźniki przy rozpatrywaniu wniosków o świadczenia złożonych od 1 kwietnia 2026 roku do 31 marca 2027 roku. Dla osób planujących przejście na emeryturę w najbliższym czasie, zrozumienie tego mechanizmu jest kluczowe dla podjęcia świadomej decyzji o terminie złożenia wniosku.
Jak tablice GUS zmieniają wysokość świadczenia
System emerytalny w Polsce opiera się na prostym, choć rzadko analizowanym matematycznie schemacie. Wysokość miesięcznego świadczenia jest wynikiem podzielenia zgromadzonego kapitału emerytalnego przez średnią liczbę miesięcy dalszego trwania życia. Dane niezbędne do tego działania pochodzą z tablic publikowanych corocznie przez GUS.
Zasada jest bezpośrednia: im wyższa liczba miesięcy wskazana w tablicy dla danego wieku, tym niższa będzie miesięczna kwota emerytury. Podstawę prawną tego mechanizmu stanowi art. 26 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis ten nakłada na ZUS obowiązek stosowania aktualnych wskaźników przy każdym nowym wniosku.
Wydłużenie życia a realna kwota emerytury
Najnowsze dane GUS potwierdzają utrzymujący się od lat trend wzrostowy w zakresie długości życia Polaków. Dla osoby w wieku 60 lat średnie dalsze trwanie życia wzrosło z 266,4 do 268,9 miesiąca, co oznacza wydłużenie o 2,5 miesiąca. W przypadku 65-latków wskaźnik ten wzrósł z 220,8 do 222,7 miesiąca.
Eksperci wskazują, że zmiana ta przełoży się na obniżenie nowo naliczanych emerytur o około 0,85–0,93%. W praktyce oznacza to, że przy kapitale emerytalnym rzędu 500 tys. zł, miesięczne świadczenie będzie niższe o kilkanaście do dwudziestu kilku złotych w porównaniu do wyliczeń według poprzednich tablic. Choć kwota ta może wydawać się niewielka, warto pamiętać, że różnica rośnie proporcjonalnie do zgromadzonego kapitału.
Zasada korzystniejszego wyboru
Kluczową informacją dla ubezpieczonych jest fakt, że ZUS ma obowiązek ochrony interesów przyszłych emerytów. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy emerytalnej, jeśli ubezpieczony osiągnął wiek emerytalny przed 1 kwietnia 2026 roku, ZUS przy obliczaniu świadczenia automatycznie wybierze tablicę korzystniejszą – czyli tę, która wskazuje mniejszą liczbę miesięcy życia.
Oznacza to, że osoby, które już nabyły uprawnienia, nie muszą obawiać się automatycznego „obcięcia” emerytury przez nowe dane GUS. Urząd sam przeprowadzi porównanie wariantów i zastosuje ten, który skutkuje wyższą kwotą. Co ważne, zasada ta nie dotyczy osób, które osiągną wiek emerytalny dopiero po 1 kwietnia 2026 roku – w ich przypadku zastosowanie znajdą wyłącznie nowe tablice.
Strategia: wniosek teraz czy po czerwcowej waloryzacji?
Wielu przyszłych emerytów zadaje sobie pytanie, czy warto wstrzymać się ze złożeniem wniosku. Eksperci przypominają o innym, często ważniejszym czynniku niż tablice GUS: rocznej waloryzacji składek, która odbywa się w czerwcu. Jeśli prognozowany wskaźnik waloryzacji (szacowany wstępnie na ok. 9,1%) zostanie wprowadzony, dopisane do konta środki mogą znacząco podnieść podstawę obliczeń.
Podsumowując, przed podjęciem decyzji warto wziąć pod uwagę trzy kroki:
- Sprawdź datę nabycia uprawnień: Jeśli osiągnąłeś wiek emerytalny przed 1 kwietnia, ZUS wybierze dla Ciebie korzystniejszą tablicę.
- Przeanalizuj zysk z waloryzacji: Wstrzymanie wniosku do lipca może pozwolić na objęcie kapitału czerwcową waloryzacją, co często przynosi większy zysk niż ewentualna strata wynikająca z nowych tablic GUS.
- Pamiętaj o statusie obecnych emerytów: Nowe tablice nie mają żadnego wpływu na osoby, które już pobierają świadczenie. Nie jest wymagane składanie żadnych dodatkowych dokumentów.
