Na wszystkich przejściach granicznych Polski, stanowiących zewnętrzną granicę Unii Europejskiej, uruchomiono nowoczesny system kontroli podróżnych. Wdrożenie systemu Entry/Exit (EES) to jedna z najważniejszych zmian w procedurach granicznych ostatnich lat, mająca na celu uszczelnienie granic wspólnoty oraz zwiększenie poziomu bezpieczeństwa. Dla podróżnych spoza UE oznacza to przejście na w pełni zautomatyzowaną weryfikację opartą na danych biometrycznych.
Decyzja o pełnym wdrożeniu systemu jest częścią szerszej strategii Unii Europejskiej, której celem jest cyfryzacja zarządzania ruchem granicznym. Jak informuje Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, nowe narzędzia pozwalają na natychmiastową weryfikację tożsamości w bazach danych wielu państw członkowskich jednocześnie. Wprowadzone zmiany bezpośrednio wpływają na sposób, w jaki obywatele państw trzecich przekraczają polską granicę, eliminując tradycyjne metody manualnego stemplowania paszportów.
Na czym polega system Entry/Exit (EES)?
Tradycyjne metody kontroli, polegające na ręcznym sprawdzaniu dokumentów i wbijaniu pieczątek do paszportów, odchodzą do lamusa. System EES zastępuje je rozwiązaniami opartymi na technologii biometrycznej. Proces weryfikacji odbywa się w czasie rzeczywistym przy użyciu specjalistycznych urządzeń zainstalowanych na przejściach granicznych.
Podczas kontroli funkcjonariusze Straży Granicznej rejestrują wizerunek twarzy oraz odciski palców podróżnego. Dane te są przesyłane do wspólnego systemu, z którego korzystają wszystkie kraje należące do strefy Schengen. Dzięki temu każda kolejna próba przekroczenia granicy przez daną osobę jest weryfikowana z uwzględnieniem pełnej historii jej wjazdów i wyjazdów.
Kogo obejmują nowe przepisy graniczne?
Ważne jest rozróżnienie, kogo dotyczą nowe procedury. Nowe zasady nie obejmują obywateli Polski ani innych krajów Unii Europejskiej, dla których podróżowanie wewnątrz strefy Schengen pozostaje bez zmian. System EES dotyczy wyłącznie obywateli państw trzecich, którzy wjeżdżają do strefy Schengen na pobyt krótkoterminowy.
Istnieją jednak grupy zwolnione z obowiązku rejestracji biometrycznej. Do tej kategorii należą przede wszystkim:
- Dyplomaci oraz członkowie misji dyplomatycznych.
- Żołnierze sił zbrojnych NATO i innych sojuszniczych formacji.
- Osoby posiadające zezwolenie na pobyt lub wizy długoterminowe (tzw. typu D).
Jakie korzyści przynosi system EES?
Głównym celem wdrożenia systemu jest zwiększenie skuteczności kontroli. System automatycznie identyfikuje podróżnego, sprawdza jego status w bazach danych krajów UE oraz weryfikuje, czy osoba ta nie przekroczyła dozwolonego czasu pobytu w strefie Schengen (zazwyczaj 90 dni w okresie 180-dniowym). Pozwala to na znacznie szybsze wykrywanie nadużyć, takich jak próby posługiwania się różnymi tożsamościami czy wjazdu mimo obowiązujących zakazów.
Według danych MSWiA, system już teraz przynosi wymierne efekty. Dzięki nowym narzędziom analitycznym odmówiono wjazdu kilku tysiącom osób, które nie spełniały kryteriów wjazdu lub figurowały w bazach danych jako osoby niepożądane. Automatyzacja procesu ma w dłuższej perspektywie przyspieszyć odprawę, eliminując błędy ludzkie przy manualnym sprawdzaniu dokumentów.
Przyszłość cyfryzacji granic w UE
Wdrożenie systemu EES to dopiero jeden z etapów szerokiej cyfryzacji ochrony granic Unii Europejskiej. Kolejnym krokiem, zapowiadanym przez instytucje unijne, jest rozwój systemu Eurodac. Będzie on służył do jeszcze dokładniejszej weryfikacji osób ubiegających się o azyl oraz migrantów. Docelowo wszystkie państwa członkowskie mają korzystać z jednolitych, zintegrowanych narzędzi biometrycznych, co ma uczynić strefę Schengen szczelniejszą i bardziej odporną na zagrożenia zewnętrzne.
Dla przeciętnego podróżnego zmiany te oznaczają przede wszystkim wyższy standard bezpieczeństwa. Choć obywatele UE nie odczują bezpośrednio zmian w procedurach, mogą spodziewać się większej płynności ruchu na przejściach granicznych dzięki sprawniejszej weryfikacji pozostałych podróżnych.
