Obowiązkowe czipy dla psów i kotów. Sejm przyjął ustawę o KROPiK

W polskim systemie prawnym nadchodzi przełom, który dotknie miliony gospodarstw domowych. 17 kwietnia 2026 roku Sejm przegłosował ustawę o Krajowym Rejestrze Oznakowanych Psów i Kotów (KROPiK). Nowe przepisy mają na celu walkę z bezdomnością zwierząt oraz zwiększenie odpowiedzialności właścicieli. Choć projekt wzbudził spore emocje w parlamencie – za głosowało 245 posłów, a 171 wstrzymało się od głosu – droga do cyfryzacji polskiej fauny domowej stała się faktem. Ustawa trafia teraz do Senatu, a jej wejście w życie oznacza koniec ery anonimowych czworonogów.

Skala przedsięwzięcia jest bezprecedensowa w historii polskiej administracji. Rejestr ma docelowo objąć około 8 milionów psów i 6 milionów kotów. Zadanie stworzenia i prowadzenia systemu KROPiK powierzono Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR). Wybór tej instytucji nie jest przypadkowy – ARiMR od lat zarządza rozbudowanymi bazami danych zwierząt hodowlanych, co daje gwarancję stabilności technologicznej systemu. Cały proces wdrożenia rozłożono na pięć lat, z czego pierwsze dwa zostaną poświęcone na budowę infrastruktury informatycznej, a kolejne trzy na masową rejestrację zwierząt.

Ile zapłaci właściciel? Szczegółowy cennik i kary

Dla wielu właścicieli kluczową kwestią są koszty związane z nowym obowiązkiem. Ustawa precyzyjnie określa maksymalne stawki, jakie lekarze weterynarii będą mogli pobierać za swoje usługi. Sam zabieg wszczepienia mikroczipa ma kosztować do 50 złotych. Drugie tyle, czyli również maksymalnie 50 złotych, wyniesie opłata za wpis zwierzęcia do bazy KROPiK. Oznacza to, że łączny koszt dla właściciela nowego zwierzęcia nie powinien przekroczyć 100 złotych, choć ostateczna cena rynkowa będzie zależeć od indywidualnych stawek gabinetów weterynaryjnych.

Ustawodawca przewidział jednak pewne ułatwienia. Osoby, których zwierzęta posiadają już wszczepiony czip zgodny z normami rejestru, zostaną zwolnione z opłaty za rejestrację, pod warunkiem dopełnienia formalności w ciągu trzech lat od uruchomienia systemu. Warto jednak pilnować terminów, ponieważ kary za niedopełnienie obowiązku są dotkliwe. Grzywny zaczynają się od symbolicznych 20 złotych, ale w skrajnych przypadkach mogą sięgnąć nawet 5 000 złotych. Jeszcze surowsze restrykcje czekają schroniska – wydanie nieoznakowanego zwierzęcia do adopcji będzie zagrożone karą administracyjną sięgającą nawet dwukrotności przeciętnego wynagrodzenia.

Zasady dla psów i kotów. Kogo dotyczy obowiązek?

Przepisy nie traktują wszystkich gatunków jednakowo. W przypadku psów prawo jest bezkompromisowe: obowiązkowi czipowania i rejestracji podlegają wszystkie osobniki, bez względu na wiek czy rasę. Właściciel szczeniaka musi dopełnić formalności najpóźniej do dnia pierwszego szczepienia przeciwko wściekliźnie. Dla psów dorosłych, które już są pod opieką właścicieli, przewidziano trzyletni okres przejściowy na dostosowanie się do nowych wymogów.

Nieco inaczej wygląda sytuacja w przypadku kotów. Obowiązek czipowania dotyczy przede wszystkim kotów posiadających właściciela, które urodziły się po wejściu w życie przepisów (do 3. miesiąca życia), oraz wszystkich kotów przebywających w schroniskach i domach tymczasowych. Kontrowersyjną kwestią pozostają koty wolno żyjące. Tutaj ustawodawca pozostawił wolną rękę samorządom – to gminy będą decydować, czy chcą znakować lokalne populacje kotów miejskich. Z przepisów całkowicie wyłączono natomiast koty bytujące w gospodarstwach rolnych, które nie mają formalnego właściciela.

Rewolucja w mObywatelu i zasada 14 dni

KROPiK to nie tylko baza danych, ale przede wszystkim narzędzie dla obywatela. Dzięki integracji z aplikacją mObywatel, każdy właściciel zyska szybki dostęp do cyfrowego profilu swojego pupila. Z poziomu telefonu będzie można zaktualizować dane kontaktowe, zgłosić zaginięcie zwierzęcia lub wpisać informację o jego zgonie. System będzie również wysyłał automatyczne powiadomienia o zbliżających się terminach obowiązkowych szczepień przeciwko wściekliźnie, co ma istotnie poprawić bezpieczeństwo sanitarno-epidemiologiczne w kraju.

Jedną z najważniejszych zmian społecznych wprowadzanych przez ustawę jest tzw. zasada 14 dni. Została ona wprowadzona, aby ukrócić proceder porzucania zwierząt w schroniskach pod pretekstem ich „znalezienia”. Jeśli zaczipowane zwierzę trafi do placówki, właściciel ma dokładnie dwa tygodnie na jego odebranie. Po upływie tego terminu schronisko ma prawo zawiadomić policję o podejrzeniu porzucenia zwierzęcia, co jest przestępstwem. Rejestr eliminuje anonimowość, która do tej pory pozwalała nieuczciwym właścicielom unikać odpowiedzialności karnej i finansowej.

Dlaczego zmiany są wprowadzane właśnie teraz?

Za wprowadzeniem KROPiK stoją twarde dane ekonomiczne. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazuje na alarmujący wzrost kosztów opieki nad bezdomnymi zwierzętami. W 2012 roku gminy wydawały na ten cel blisko 126 mln złotych, podczas gdy w 2023 roku kwota ta wzrosła do ponad 347 mln złotych. Systemowa identyfikacja właścicieli ma zatrzymać ten trend poprzez ułatwienie szybkiego powrotu zagubionych zwierząt do domów, co odciąży budżety samorządów.

Mimo pozytywnych aspektów, ustawa ma swoich krytyków. Podczas debat sejmowych podnoszono argumenty, że sam rejestr nie rozwiąże problemu nadprodukcji zwierząt, jeśli nie zostanie powiązany z ogólnopolskim programem kastracji i sterylizacji. Eksperci wskazują również na wyzwania logistyczne dla fundacji prozwierzęcych, które mogą zostać obciążone dodatkową biurokracją. Niemniej jednak, uruchomienie KROPiK jest uznawane za najważniejszy krok w ochronie zwierząt w Polsce od dekad.

Praktyczna lista dla właściciela. O czym musisz pamiętać?

Przygotowanie się do nowych przepisów warto zacząć już teraz, aby uniknąć kolejek u weterynarzy w przyszłości. Oto kluczowe kroki:

• Sprawdź mikroczip: Jeśli Twój pies lub kot jest już zaczipowany, poproś weterynarza o sprawdzenie, czy numer czipa jest zgodny ze standardami ISO. Ułatwi to bezpłatną rejestrację w przyszłości.
• Monitoruj terminy: System ruszy w pełni za około dwa lata. Od tego momentu będziesz mieć 3 lata na wpisanie starszego psa do bazy.
• Pamiętaj o mObywatelu: Upewnij się, że masz dostęp do profilu zaufanego, co pozwoli Ci zarządzać danymi zwierzęcia bez wychodzenia z domu.
• Adopcja bez obaw: Jeśli adoptujesz zwierzę po wejściu ustawy, obowiązek jego oznakowania spoczywa na schronisku. Nie możesz zostać ukarany za przyjęcie nieoznakowanego czworonoga, ale musisz go zarejestrować na siebie.

Ustawa o KROPiK to fundament nowoczesnej opieki nad zwierzętami w Polsce. Choć wiąże się z nowymi obowiązkami i niewielkimi kosztami, w dłuższej perspektywie ma przynieść realne oszczędności dla podatników i, co najważniejsze, bezpieczeństwo dla milionów czworonożnych członków naszych rodzin.