Przedsiębiorcy oraz producenci rolni, którzy w drugiej połowie 2024 roku korzystali z zamrożonych cen energii elektrycznej, stają przed ważnym terminem administracyjnym. Choć ustawodawca zdecydował o znacznym wydłużeniu czasu na dopełnienie formalności, zegar nieubłaganie tyka. Do 30 czerwca 2026 roku wybrane podmioty muszą złożyć u swojego sprzedawcy energii specjalne oświadczenie o pomocy publicznej. Brak tego dokumentu nie jest jedynie uchybieniem formalnym – wiąże się z realnymi i dotkliwymi konsekwencjami finansowymi w postaci korekt rachunków wstecz oraz naliczenia odsetek ustawowych.
Sytuacja dotyczy tysięcy firm w całym kraju. Jak wynika z najnowszych danych rynkowych, tylko w samej grupie Tauron oświadczenie złożyło już blisko 100 tysięcy uprawnionych podmiotów. Oznacza to, że ponad 87 procent firm objętych obowiązkiem wywiązało się już z tego zadania. Jednak wciąż około 13 procent uprawnionych zwleka z przesłaniem dokumentacji. Eksperci ostrzegają, że odkładanie tego obowiązku na ostatnią chwilę jest ryzykowne, gdyż po przekroczeniu granicznej daty procesy automatycznego przeliczania faktur staną się nieodwracalne.
Kogo dotyczy obowiązek i dlaczego termin został przesunięty?
Obowiązek złożenia oświadczenia spoczywa na barkach mikro-, małych i średnich przedsiębiorców (MŚP) oraz producentów rolnych. Warunkiem kluczowym jest fakt korzystania przez te podmioty z maksymalnej ceny energii elektrycznej na poziomie 693 zł za megawatogodzinę (MWh) w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2024 roku. Warto podkreślić, że preferencyjna stawka nie była przyznawana bezwarunkowo – z punktu widzenia prawa stanowiła ona pomoc publiczną lub pomoc de minimis, co wymaga precyzyjnego rozliczenia zgodnie z unijnymi regulacjami.
Pierwotnie przedsiębiorcy mieli znacznie mniej czasu na zgłoszenie dokumentów. Pierwsze terminy wskazywały na luty, a następnie czerwiec 2025 roku. Ostatecznie, na mocy ustawy z 18 grudnia 2025 roku, termin ten został wydłużony do 30 czerwca 2026 roku. Decyzja ta miała na celu danie firmom realnej szansy na uporządkowanie dokumentacji i uniknięcie masowych korekt faktur, które mogłyby zachwiać płynnością finansową wielu mniejszych zakładów i gospodarstw rolnych.
Konsekwencje zaniedbania. Ile można stracić na braku oświadczenia?
Mechanizm sankcyjny jest w tym przypadku bardzo prosty i bolesny dla portfela. Jeżeli przedsiębiorca nie dostarczy wymaganej informacji o pomocy w terminie, sprzedawca energii będzie ustawowo zobowiązany do skorygowania rozliczeń za drugie półrocze 2024 roku. Zamiast preferencyjnej stawki 693 zł/MWh, zostaną zastosowane ceny wynikające ze standardowej umowy sprzedażowej, które w tamtym okresie były często wielokrotnie wyższe.
To jednak nie wszystko. Do różnicy w cenie netto zostaną doliczone odsetki ustawowe, naliczane od dnia, w którym pierwotnie uregulowano rachunki według zaniżonej stawki. Dla średniej wielkości przedsiębiorstwa, które zużywa znaczne ilości prądu, taka korekta może oznaczać konieczność dopłaty rzędu kilku, a nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Ministerstwo Klimatu i Środowiska wielokrotnie przypominało, że sprzedawcy energii nie mają w tej kwestii dowolności – korekta jest procedurą obligatoryjną, wynikającą wprost z przepisów ustawy o bonie energetycznym.
Jak złożyć oświadczenie? Dostępne ścieżki i procedury
Proces składania oświadczenia został zaprojektowany tak, aby był jak najmniej uciążliwy dla przedsiębiorców. Formularz jest zunifikowany i oparty na wzorze opublikowanym w Biuletynie Informacji Publicznej przez Ministra Klimatu i Środowiska. Przedsiębiorcy mogą wybrać jedną z trzech dróg dostarczenia dokumentu:
- Formularz online: To najszybsza metoda. Większość dużych dostawców, takich jak Tauron, Enea czy PGE, udostępnia dedykowane panele klienta, gdzie wypełnienie dokumentu zajmuje zaledwie kilka minut. Dokument można podpisać profilem zaufanym lub podpisem kwalifikowanym.
- Droga pocztowa: Tradycyjna metoda wysyłki papierowego formularza. W tym przypadku kluczowa jest data stempla pocztowego – musi ona być nie późniejsza niż 30 czerwca 2026 roku.
- Wizyta osobista: Dokumenty można złożyć bezpośrednio w punktach obsługi klienta danego sprzedawcy energii, uzyskując natychmiastowe potwierdzenie wpływu.
Ważną uwagą dla firm, które w międzyczasie zmieniły dostawcę prądu, jest fakt, że oświadczenie należy złożyć u tego podmiotu, z którym umowa obowiązywała w drugiej połowie 2024 roku. To właśnie ten sprzedawca dokonywał pierwotnych rozliczeń i to on jest odpowiedzialny za ich ewentualną korektę lub ostateczne zatwierdzenie.
Limity pomocy de minimis. O czym muszą pamiętać rolnicy i MŚP?
Ponieważ zamrożenie cen energii jest traktowane jako pomoc publiczna, przedsiębiorcy muszą monitorować swoje limity. Dla sektora MŚP limit pomocy de minimis wynosi 300 tysięcy euro w ciągu trzech lat. W przypadku rolnictwa progi są znacznie niższe – dla produkcji podstawowej produktów rolnych jest to 20 tysięcy euro, a dla sektora rybołówstwa 30 tysięcy euro. Przekroczenie tych kwot może uniemożliwić skorzystanie z pełnej ochrony cenowej.
Warto również zwrócić uwagę na kwestię zaświadczeń. Małe i średnie firmy po poprawnym złożeniu oświadczenia otrzymają od sprzedawcy energii zaświadczenie o pomocy de minimis. Jest ono niezbędne przy ubieganiu się o inne formy wsparcia publicznego w przyszłości. Mikroprzedsiębiorstwa, ze względu na inną kwalifikację prawną wsparcia, takich zaświadczeń zazwyczaj nie otrzymują, co nie zmienia faktu, że oświadczenie złożyć muszą.
Błędy w oświadczeniach i faktury korygujące
Część przedsiębiorców mogła już otrzymać faktury korygujące, jeśli nie dopełnili formalności w pierwotnych, krótszych terminach. Dobrą wiadomością jest to, że sytuację wciąż można naprawić. Jeśli poprawne oświadczenie wpłynie do sprzedawcy przed 30 czerwca 2026 roku, ma on obowiązek ponownego przeliczenia rachunków i przywrócenia ceny maksymalnej, co w praktyce oznacza zwrot nadpłaconych środków lub pomniejszenie przyszłych należności.
„Przedsiębiorcy mogą wypełnić informację o pomocy szybko i wygodnie dzięki intuicyjnemu formularzowi online. Zajmuje to tylko kilka minut, a pozwala zachować ustawową cenę energii elektrycznej” – podkreśla Daniel Iwan, rzecznik prasowy Tauron Sprzedaż. Eksperci zgodnie radzą, by nie czekać do ostatniego tygodnia czerwca 2026 roku, kiedy to systemy informatyczne mogą być przeciążone, a urzędy pocztowe oblężone przez spóźnialskich.
Checklista dla przedsiębiorcy: Jak dopełnić formalności krok po kroku?
Aby mieć pewność, że Twoja firma nie straci prawa do tańszego prądu za 2024 rok, wykonaj następujące kroki:
- Weryfikacja: Sprawdź na fakturach z okresu lipiec-grudzień 2024, czy stosowano stawkę 693 zł/MWh netto.
- Pobranie wzoru: Ściągnij aktualny formularz oświadczenia ze strony swojego dostawcy energii lub z BIP Ministerstwa Klimatu.
- Wypełnienie danych: Przygotuj NIP, REGON oraz dane o dotychczas otrzymanej pomocy de minimis (jeśli dotyczy).
- Wysyłka: Wyślij dokument najlepiej drogą elektroniczną, aby natychmiast otrzymać urzędowe poświadczenie odbioru (UPO) lub potwierdzenie systemowe.
- Archiwizacja: Zachowaj kopię oświadczenia oraz potwierdzenie jego nadania/złożenia na wypadek kontroli skarbowej lub audytu.
Dopełnienie tego obowiązku to obecnie jeden z najważniejszych punktów w kalendarzu administracyjnym polskiego przedsiębiorcy. Choć rok 2026 wydaje się odległy, rzetelne rozliczenie pomocy publicznej jest fundamentem bezpieczeństwa finansowego każdej firmy korzystającej ze wsparcia państwa w dobie kryzysu energetycznego.
